Soyadı Değiştirilmesi (Düzeltilmesi) Davası Nasıl Açılır?
(4721 S. K. m. 27,39 ve 5490 S. K. m. 35, 36, 6100 S. K. m. 382- 388,
Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 64.)
Görevli mahkeme
Asliye hukuk mahkemesi
Yetkili mahkeme
Davacının yerleşim yeri mahkemesi (5490 s. NHK. m. 36).
Davacı
1-Soyadını düzeltmeyi isteyen şahıs ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları (5490 s. Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36)
Soyadının değiştirilmesi istenen kimse
3-Soyadının değiştirilmesi istenen kimse reşit değilse veli, vasi veya kanuni temsilcisi
Davalı
Nüfus Müdürlüğü
Açıklamalar
Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddi hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.
Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
Soyadı değiştirilmesi istemi, kişiye sıkı surette bağlı haklardan olduğu için doğrudan doğruya hak sahibi tarafından yapılması gerekir. Bu bakımdan tam ehliyetliler tek başlarına soyadlarının değiştirilmesine isteyebilirler.
Davanın avukat kanalı ile açılması halinde, vekâletnamede özel yetkinin bulunması gerekir.
Soyadı düzeltilmesi hakkındaki mahkemeden verilen kararlar kesinleştikten sonra ilgilinin aile kütüğüne geçirilir. Soyadlarını değiştirenlerin yalnız eşiyle reşit olmayan çocuklarının soyadları birlikte değiştirilir. (5490 s. NHK. m. 36)
Atatürk soyadı kimseye verilemez. İnönü soyadı yalnızca ailesi tarafından kullanılır. Örf ve adetlere, yasaya aykırı soyadı konulamaz.
Rütbe ve memuriyet, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimleriyle umumi edeplere uygun olmayan veya iğrenç ve gülünç olan soyadları kullanılamaz.
Türk hukuku yönünden ana kural, adın değişmezliği prensibidir. Ancak haklı bir sebep varsa kişi, soyadının değiştirilmesini, adın değiştirilmesinde olduğu gibi haklı sebebe dayanılarak hâkimden istenebilir. Haklı sebep, sadece tescil edilmiş soyadı yönünden aranır.
Davacının değiştirmek istediği soyadının, gülünç, çirkin, iğrenç, manasız, ahlak ve edebe aykırı, aşiret ve yabancı ırk veya millete ait isimlerden olması ya da kişiyi küçük düşürecek nitelikte bulunması gerekir.
Soyadının değiştirilmesi için ileri sürülen sebebin haklı olup olmadığının takdiri hâkime aittir. Soyadının değiştirilmesiyle, kişi ile bağlı olduğu aile arasındaki bağ kopacağı için, hâkimin haklı sebebi tespitte çok dikkatli olması gerekir.
Soyadının, gülünç, çirkin, iğrenç, manasız, ahlak ve edebe aykırı, aşiret ve yabancı ırk veya millete ait isimlerden olması ya da kişiyi küçük düşürecek nitelikte bulunması, soyadının değiştirilmesi için haklı sebep sayılmaktadır.
Soyadı değiştirilmesi davasının kabul edilmesi halinde, hüküm özeti en çok okunan gazetelerden birisinde ilan edilecektir. İlandan gaye soyadı değişikliğinden üçüncü kişilerin haberdar edilmesidir.
Soyadının değiştirilmesinden zarar gördüğünü iddia edenler, değişikliği öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde kararı veren mahkemeye itiraz davası açabilirler. Mahkeme itirazı haklı bulursa kararı kaldıracaktır.
Dava basit yargılama usulüne tabidir. Adli tatilde de görülür.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ve nüfus müdürlükleri, mahkemece verilen kararlar hakkında her türlü kanun yoluna başvurmaya yetkilidir.
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ve nüfus müdürlükleri kanuni harç ve her türlü mahkeme masraflarından muaftır.
Bölge adliye mahkemelerinin çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararlarına karşı temyiz yoluna başvurulamaz. (6100 s. HMK. m. 362, Geç. m.3)
Soyadı değişikliği kararının nüfus kütüğüne tescili zorunlu olduğundan buna ilişkin mahkeme kararı kesinleştiğinde mahkeme yazı işleri müdürü doğrudan doğruya 30 gün içinde kararın beş örneğini gereği yapılmak üzere davalı nüfus idaresine gönderecektir.
Ad ve soyadın değiştirilmesi, çekişmesiz yargı işidir. (6100 s. HMK. m. 382/II-a-2)
Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır; ancak evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir. Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir.
Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir.
Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hâkim, kocasının soyadını taşımasına izin verir. Koca, koşulların değişmesi hâlinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir.
Aynı konuya ilişkin olarak nüfus kaydının düzeltilmesi davası ancak bir kere açılabilir.
Adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir.
Soyadı Değiştirilmesi (Düzeltilmesi) Davası Dilekçe Örneği
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE
DAVACI :……………………………… (T.C. Kimlik no:…………. )
Adres :
VEKİLİ : Av…………………………………………
Adres :
DAVALI : …. Nüfus Müdürlüğü
KONU : Soyadın değiştirilmesine karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR :1-Müvekkilimiz, dilekçe ekinde yer alan nüfus kayıt örneklerinden de anlaşılacağı gibi … İli, … İlçesi, … Mahallesi, … Cilt No, … Hane No ve … Sayfa No’da kayıtlı bulunmakta olup, … soyadını taşımaktadır. (EK-1)
2-Müvekkilimizin halen taşımakta olduğu soyadı, zor telaffuz edilmesinin yanı sıra ve bundan daha da önemli olarak, özellikle günlük konuşma dilinde taşıdığı farklı anlam bakımından, kendisini, üçüncü kişiler nezdinde çoğu zaman komik duruma düşürmekte ve oldukça sıkıntılı anlar yaşamasına neden olmaktadır. Zaman zaman gösterilen tepkinin dozu kaçmakta ve durum, müvekkilimiz açısından oldukça incitici bir hal almaktadır. Bu husus, mahkemenizce uygun görülmesi halinde, mahkemeniz nezdinde dinletilecek tanıkların anlatımları ile yargılama aşamasında açıklığa kavuşturulacaktır. (EK 2)
3-Tüm bunların yanı sıra, müvekkilimizin ataları, oldukça uzun bir zamandır sakini oldukları yörede olarak bilinmektedirler. Müvekkilimiz de, özellikle iş çevresinde, bu
aile adı ile bilinmekte ve tanınmaktadır.
4-Yargıtay’ın yerleşmiş uygulamalarına göre, kişinin toplum içinde (aile bireyleri arasında ve çevresinde) bilinip tanındığı adını kayden de taşıması ve bu bağlamda nüfus kaydında gerekli değişikliliğin yapılması konusunda dava açabilmesi için haklı neden sayılmaktadır (EK-3).
Açıklanan nedenlerle müvekkilimizin halen taşımakta olduğu ve … şeklindeki soyadının … olarak değiştirilmesini mahkemenizden istemek zorunluluğu doğmuştur.
DELİLLER : Nüfus Kayıtlan, Yargıtay kararları, tanık anlatımları ve sair deliller.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 s. TMK. m. 27 ve 5490 s. Nüfus Hiz. K. m. 35, 36, 6100 s. HMK. m. 382- 388, Nüfus Hizmetleri Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 64.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davamızın kabulü ile, müvekkilimizin halen taşımakta olduğu ve … şeklindeki soyadının olarak değiştirilmesine karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz
Davacı Vekili
Av………………
EKLER:
Ek-1 Aile nüfus kaydı örneği,
Ek-2 Tanıkların isimleri ve adresleri ile
tanıklık konuları gösterir tanık listesi,
Ek-3 Yargıtay kararları
Ek-4 Özel yetkiyi içeren onaylı vekâletname