Ölüme Bağlı Tasarrufun İptali (Vasiyetname Ve Miras Sözleşmesin İptali) Davası Nasıl Açılır?
(4721 s. TMK. madde 514, 531, 532, 538, 545, 546, 557, 558, 559)
Görevli Mahkeme
Asliye Hukuk Mahkemesi
Yetkili Mahkeme
Murisin yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesi
Davacı
1-Tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı,
2-Lehine vasiyet yapılan kimse veya kimseler,
Davalı
1-İptale konu vasiyetname veya miras sözleşmesiyle mirastan yarar sağlayan kimse ve kimseler,
2-Vasiyetname veya miras sözleşmesi ile mansup mirasçı atananlar,
3-Vasiyetname veya miras sözleşmesi ile kurulan vakıfların organları
Zamanaşımı
1-îptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinin üzerinden, iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer.
2-Hükümsüzlük, def”i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.(TMK. madde 559)
3-Bu süre hak düşürücü süredir. Mahkemece resen nazara alınacaktır.
Açıklamalar
Miras bırakan vasiyetname veya miras sözleşmesi şeklinde yapacağı ölüme bağlı tasarrufla malvarlığının tamamında veya bir kısmında tasarrufta bulunabilir. Yani ölüme bağlı tasarruflar vasiyetname ve miras sözleşmesi olmak üzere iki şekilde yapılır.
Vasiyetname, resmî şekilde veya miras bırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak, iki tanığın katılmasıyla resmî memur, sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli tarafından ölüme bağlı olmak üzere yapılan ve murisin iradesini kapsayan tek taraflı bir tasarruftur.
Miras sözleşmesinin ise, resmî vasiyetname şeklinde, iki taraflı, resmi memur önünde ve iki tanık huzurunda düzenlenen, karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarını kapsayan ölüme bağlı bir tasarruftur.
Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir.
Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabildiği gibi, miras sözleşmesiyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişinin, miras bırakana karşı miras sözleşmesinin yapılmasından sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan davranışta bulunduğu ortaya çıkması halinde miras bırakan tarafından tek taraflı olarak ortadan kaldırılabilir. Ancak tek taraflı alarak ortadan kaldırmanın vasiyetnameler için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılması gerekir.
Ölüme bağlı tasarruf davaları;
1-Tasarruf miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa,
2-Tasarruf yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa, 3-Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı ise, 4-Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa, açılabilecektir.
Tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya lehine vasiyet yapılan kimse tarafından, tamamının veya bir kısmının iptali için dava açılabilir.
Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak gerekir (TMK. madde 503).
Vasiyetname yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir (TMK. madde 502).
Miras bırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarruf geçersizdir. Ancak, miras bırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde tasarruftan dönmediği takdirde tasarruf geçerli sayılır.(MK. madde 504)
Ölüme bağlı tasarruf, miras bırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmışsa iptal sebebidir.
Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka veya ahlâka aykırı olmamalıdır.
Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uygun olarak yapılmalıdır.
Miras sözleşmesi muris tarafından bizzat yapılmalıdır.
Vasiyetname, resmî şekilde veya miras bırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak, iki tanığın katılmasıyla resmî memur, sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli tarafından ölüme bağlı olarak tek taraflı bir tasarrufla yapılmalıdır.
Miras sözleşmesi, resmî vasiyetname şeklinde, iki taraflı, resmi memur önünde ve iki tanık huzurunda karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarını kapsayacak şekilde ölüme bağlı olarak düzenlenmelidir.
Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir (TMK. madde 545/1).
Dava her türlü delile ispat edilebilir.(Tanık beyanı. Dr. raporu, nüfus kaydı, bilirkişi raporu vs. gibi)
Miras sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir. Bu durumda dava açmaya gerek yoktur.(TMK. madde 546/1)
Miras sözleşmesiyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi, miras bırakana karşı miras sözleşmesinin yapılmasından sonra mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunduğu takdirde miras bırakan, miras sözleşmesini tek taraflı olarak ortadan kaldırabilir.(MK. madde 546/2)
Miras sözleşmesi gereğince sağlararası edimleri isteme hakkı bulunan taraf, bu edimlerin sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmemesi veya güvenceye bağlanmaması hâlinde borçlar hukuku kuralları uyarınca sözleşmeden dönebilir.(TMK. madde 547)
Mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi miras bırakanın ölümünde sağ değilse, miras sözleşmesi kendiliğinden ortadan kalkar (TMK. madde 548/1).
Miras bırakandan önce ölen kişinin mirasçıları, aksi kararlaştırılmış olmadıkça, ölüme bağlı tasarrufta bulunandan, miras sözleşmesi uyarınca elde ettiği ölüm tarihindeki zenginleşmeyi geri isteyebilirler (TMK. madde 548/2).
Miras sözleşmesi veya vasiyetnameyle yapılan ölüme bağlı kazandırmalar, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmın sonradan daralması yüzünden hükümsüz olmaz; sadece tenkis edilebilir (TMK. madde 549).
Miras bırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından her zaman dönebilir (MK. madde 542).
Miras bırakan, yok etmek suretiyle de vasiyetnameden dönebilir (TMK. madde 543/1)
Kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriğinin aynen ve tamamen belirlenmesine olanak bulunmayan vasiyetname hükümsüz kalır (TMK. madde 543/2).
Miras bırakan, önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlamadıkça, sonraki vasiyetname onun yerini alır (TMK. madde 44/1).
Belirli mal bırakma vasiyeti de, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, miras bırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar (TMK. madde 544/2).
Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmi veya el yazılı vasiyetname yapma olanağının bulunmaması durumunda miras bırakan sözlü vasiyetname yapabilir (TMK. madde 539/1).
Ancak, miras bırakan tarafından sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarih üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK. madde 541).
Ölüme bağlı tasarrufun iptali davasında TMK. 559 uncu maddesinde belirtilen süreler hak düşürücü süre olup mahkemece resen nazara alınacaktır.
İptal koşulları doğarsa ölüme bağlı tasarrufun (vasiyetname veya miras sözleşmesinin) iptaline karar verilecektir. Yoksa davanın reddine karar verilecektir.
Ölüme bağlı tasarrufun (vasiyetname veya miras sözleşmesinin) iptali davaları miras bırakanın ölümünden sonra açılır.
Ölüme bağlı tasarrufun (vasiyetname veya miras sözleşmesinin) iptaline karar verilmesi durumunda, vasiyetname veya miras sözleşmesi hiç yapılmamış gibi hüküm ifade eder. İptal kararı geçmişe yönelik hüküm ve sonuçlar doğurur.
Dava, ölüme bağlı tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir.
Dava yoluyla ölüme bağlı tasarrufun iptalini isteyebilmek için, dava tarihinde mirasçı- lık sıfatının kazanılmış olması şarttır. Vasiyetçi hayatta olduğu sürece, mirasçılar vasiyetnamenin iptali için dava açamazlar.
Ölüme Bağlı Tasarrufun İptali (Vasiyetname Ve Miras Sözleşmesin İptali) Davası Dilekçesi Örneği
ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE
DAVACILAR : 1-………………………….. (T.C. Kimlik no: )
Adres : …………………..
2- (T.C. Kimlik no: )
Adres :
VEKİLİ : Av
Adres : ….
KONU : Vasiyetnamenin İptali İsteminden İbarettir.
DAVA DEĞERİ : TL.
AÇIKLAMALAR :1- Davacı müvekkilin babası…/…/… tarihinde ölmüş ve vasiyetname …/…/… tarihinde açılmıştır. (EK-1), (EK-2)
2- Vasiyetname miras bırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmışsa da bu vasiyetnamede vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün belirtilmemiştir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 538. maddesi gereğince “El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar miras bırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur”. Dava konusu vasiyetname maddede belirtilen şekil şartını haiz olmadığından geçersizdir. (EK-3),(EK-4)
3-Bu nedenlerle anili vasiyetnamenin iptali için sayın mahkemenize başvurma zorunluluğu doğmuştur.
DELİLLER : Veraset İlamı, Nüfus kayıtları, …/…/…tarihli vasiyetname, tanık beyanları ve diğer deliller.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 s. TMK. m. 538, 558 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle kanuna aykırı vasiyetnamenin iptaline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi- ne karar verilmesini, müvekkilimiz adına saygıyla talep ederiz. …/…/…
Davacı Vekili
Av……………..
EKLER :
Ek-1 Nüfus kaydı
Ek-2 …/…/… tarihli vasiyetname
Ek-3 Vasiyetnamenin açılması kararı
Ek-4 Veraset ilamı
Ek-5 Tanıkların isimleri ve adresleri ile tanıklık edecekleri konuları gösterir tanık listesi,
Ek-6 Onanmış vekâletname
Ölüme Bağlı Tasarrufun İptali (Vasiyetname Ve Miras Sözleşmesin İptali) Davası Dilekçesi Örneği 2
ASLÎYE HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE
DAVACILAR : 1-………………… (T.C…. Kimlik no:………….. )
Adres :
2-……………………………. (T.C. Kimlik no: )
Adres :
VEKİLİ : Av
Adres :
KONU : Miras Sözleşmesinin iptali talebidir.
DAVA DEĞERİ: …. TL.
AÇIKLAMALAR :1- Müvekkilimin babası………………….. ile davalı kiracı……………. /…/… tari
hinde aralarında miras sözleşmesi yapmışlar ve bu sözleşme uyarınca davalının kiracı olarak ikamet ettiği … Caddesi … sokak No:../ … Kat: …’de bulunan apartman dairesini, müvekkilimin babası davalıya bağışlamıştır. (EK-1),(EK-2)
2-Miras sözleşmesi …/…/…/ tarihinde yapıldıktan bir süre sonra müvekkilimin babasıyla tarihinde vefat etmiştir. (EK-3),(EK-4)
3-Davalı kiracı ile müvekkilimin babasının yaptığı söz konusu miras sözleşmesinin aldatılarak ve manevi baskı altında yapıldığını düşünmekteyiz. Davamızı yargılama aşamasında sunacağımız deliller ve tanık beyanları ile ispat edeceğiz. (EK-5)
DELİLLER : Nüfus kaydı, miras sözleşmesi, veraset ilamı, tanık beyanları ve sair deliller.
HUKUKİ SEBEPLER : 4721 s. TMK. m. 545, 557,558 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davamızın kabulü ile, tarihli miras sözleşmesinin iptaline, 2-Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, Karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz. …/ …/ …
Davacı Vekili
Av……………..
EKLER:
Ek-1 Miras sözleşmesi
Ek-2 Tapu kaydı
Ek-3 Nüfus kaydı
Ek-4 Veraset ilamı
Ek-5 Tanıkların isimleri ve adresleri ile tanıklık edecekleri konuları
gösterir liste,
Ek-6 Onanmış vekâletname