Malulen Emeklilik Nedir? Şartları Nelerdir?

Fazla çalışmaya ilişkin yasal düzenlemeler

Malulen Emeklilik Nedir? Şartları Nelerdir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4. Bölümü, uzun vadeli sigorta hükümlerini açıklamaktadır. Kanunun 25. maddesi malul sayıl­mayı anlatmıştır. Bu bölümde konu hakkında akla gelebilecek tüm soruları soru ce­vap şeklinde yazarak, bu konunun anlaşılmasını amaçladım.

Malul Sayılma

Sigortalının veya işverenin talebi üzerine kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca; usulüne uygun düzenlenecek rapor ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’nı ifa edemeyeceği tespit edilen sigortalı, malûl sayılır.

Malulen emeklilik için iki temel şart vardır:

  1. Sigortalılık şartı; en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve bu süre içinde en az 1.800 gün prim ödenmiş olmalıdır.
  2. Sağlık şartı; işe girmeden evvel en az % 60 oranından az hastalık veya ra­hatsızlığınız olup da, sonra da bu oranın % 60 veya daha fazla oranda ol­ması gerekir.

Malulen emekli olmanın şartı nedir?

5510 sayılı Kanunun 25. maddesine göre malulen emekli olmanın şartları:

  • 10 yıllık sigortalılık süresinin olması,
  • 800 gün prim ödenmiş olması,
  • başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise, sigortalılık süresi aramadan 1.800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigor­taları primi ödenmiş olması,
  • malullüğün sigortalı işe girdikten sonra meydana gelmesi ve
  • en önemlisi, sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte maluliyetin tespiti için yapılacak başvuruda dik­kat edilecekler;
  • İkametgahının bulunduğu Sosyal Güvenlik İl veya Sosyal Güven­lik Merkez Müdürlüklerine yazılı olarak başvurup, yetkili Sağlık Kurumuna şevkini yaptırarak, maluliyet raporu alınır.
  • Prim gün sayısı eksik olanlar hizmet borçlanması yaparak, prim gün sayısını tamamlayabilirler. Hizmet borçlanma bedellerini ödemeden sevk edilen sigortalılar maluliyetlerinin tespitine ilişkin masraflarını kendi öder.
  • Sigortalının maluliyetinin tespitini isteyebilmesi için fiilen çalışı­yor olması gerekmez. Çalışmayan, ancak malullük aylığını hak etmek için sigortalılık süresini ve prim gün sayısını tamamlamış olan sigortalı da, son çalıştığı yerin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl veya Merkez Müdürlüklerine yazılı olarak başvurup, maluliyeti­nin tespitini isteyebilir.
  • Hizmet akdi devam etmekte iken maluliyetinin tespitini yaptıran sigortalıların malullük aylığının bağlanması için Kuruma başvur­madan önce hizmet aklîterini sona erdirmeleri gereklidir.

Malullük aylığı ne zaman ödenmeye başlar?

  1. Sigortalının malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi, malullük aylığının bağlanması için yazılı başvurunun yapıldığı tarihinden önce ise, yazılı istek yapılan tarihten,
  2. malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi, malullük aylığının bağlanması için yazılı olarak başvurulan tarihten sonra ise, rapor tarihini takip eden ay­başından itibaren,
  3. sigortalı aylığın başlangıç tarihinde geçici iş göremezlik geliri alıyor ise, malullük aylığı geçici iş göremezlik gelirinin sona erdiği tarihi takip eden aybaşında başlar.

Malullük aylığının kesilme nedenleri?

Malullük aylığı,

  • Sigortalının Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa veya yabancı bir ülkenin mevzuatına tabi olarak çalışmaya başlaması halinde ça­lışmaya başladığı tarih itibariyle,
  • yapılan kontrol muayenesi sonucu sigortalının malullük halinin ortadan kalktığının tespit edilmesi halinde ise, buna ilişkin raporun tarihini takip eden aybaşından itibaren

kesilir. Malullük aylığı almakta iken, çalışmaya başlaması nedeniyle aylığı kesilen sigortalı işten ayrıldıktan sonra tekrar malullük aylığının bağlanmasını talep edebilir. Kurum tarafından kontrol muayenesi yaptırılan sigortalının maluliyet halinin devam ettiği tespit edilir ise, malullük aylığı yeniden bağlanır.

Maluliyet aylığı alanlara kontrol muayenesi nedir?

  • Maluliyetine karar verilen sigortalının ileride maluliyet derecesinin değişe bileceğinin düşünülmesi halinde Kurum Sağlık Kurulunca,
  • Kurum Sağlık Kurulunun kararına karşı sigortalının veya hak sahiplerinin itirazları halinde,
  • sigortalının maluliyetinin tespiti ile ilgili olarak diğer kimselerin itirazları veya şikayet ya da ihbar hallerinde,
  • Kurumun yürüttüğü denetim, inceleme ve soruşturma sırasında ihtiyaç duyması halinde

sigortalının maluliyetine karar verilen hastalık ya da sakatlığı ile ilgili olarak yeni­den muayene ve tetkike tabi tutulabilir, buna kontrol muayenesi denir.

Kontrol muayenesine Sağlık Kurulunca ihtiyaç duyulması veya sigortalının kendi­sinin, ya da hak sahiplerinin itirazları sonucu yapılan kontrol muayenesi sonrasında düzenlenen raporda;

  • Sigortalının maluliyet halinin devam ettiğine karar verilmiş ise, malullük aylığını almaya devam eder.
  • Maluliyet halinin ilerleyip, muhtaç duruma düştüğü tespit edilmiş, ise buna göre malullük aylığı yeniden hesaplanır.
  • Sigortalının maluliyet halinin ortadan kalktığı, bir başka söyleyişle, çalışma gücünün ya da meslekte kazanma gücünün kayıp oranı %60 altına düştüğü tespit edilirse, rapor tarihini takip eden aybaşından itibaren malullük aylığı kesilir.
  • Malul olmadığı halde malullük aylığının bağlandığı tespit edilir ise, aylık bağlandığı tarihten itibaren kesilerek, ödenen aylıklar faizi ile birlikte geri alınıp, müsebbipler hakkında yasal işlem yapılır.

Malullük aylığı alırken aynı zamanda emekli aylığını da alınabilir mi?

Malullük aylığı almakta iken, emekliliğini de hak eden sigortalıya, sigortalının yazı­lı müracaatı halinde emekli aylığı da hesaplanır. Her iki aylık karşılaştırılır. Hangisi yüksekse, o aylığı ödenir, diğer aylık kesilir.

iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün %60 veya daha yukarı oranda kaybeden sigortalılara hem gelir, hem de malullük aylığı bağlanır. Yüksek olanın tamamı, diğerininse yarısı ödenir.

Malulen emeklilik için SGK’ yı dava süreci

Malulen emekliliğin sağlıkla ilgili ön şartı, işe girildiğinde malul sayılacak derecede hasta olmamaktır. Ama hastalık oranı ne olursa olsun, işe girmeden evvel var olan hastalıklarda malulen emekli etmiyor ise, SGK dava edilebilir. Davanın kazanılması halinde mahkeme kararı ile emekli olma şansı vardır.

Bu süreç şu şekilde olmalıdır;

  1. En son çalıştığınız veya ikametgahınızın bağlı olduğu SGK’ya malulen emeklilik için talepte bulunun,
  2. SGK, sağlık raporu oranı sebebiyle reddederse,
  3. SGK Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz edin.
  4. İtirazınız ret olunca da, İş Mahkemesinde dava edin.

Konu ile İlgili Yargı Kararı

T.C. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2008/9350 sayılı kararında;

  • Kimlerin Malul Sayılacağı: İlk defa çalışmaya başladığı tarihte malul sa­yılmayı gerektirecek derecede hastalık ve arızası bulunmayan, sağlık kuru­lu raporundaki görme kaybına ilişkin çalışma gücü kaybı oranı da eklen­dikten sonra çalışma gücünün 2/3’ünü kaybedenler.
  • Maluliyet Aylığı İstemi: İlk defa çalışmaya başladığı tarihte malul sayıl­mayı gerektirecek derecede hastalık ve arızası bulunmayan, rapordaki gör­me kaybına ilişkin çalışma gücü kaybı oranı da eklendikten sonra çalışma gücünün 2/3’ünü kaybeden davacının isteminin kabulü gereği.
  • Çalışma Gücü Kaybı: Maluliyet aylığına hak kazandığının tespiti istemi İlk defa çalışmaya başladığı tarihte malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık ve arızası bulunmayan rapordaki görme kaybına ilişkin çalışma gücü kaybı oranı da eklendikten sonra, çalışma gücünün 2/3’ünü kaybeden davacının isteminin kabulü gereği (506/m.53).

Özet: Davacı, çalışma gücünü 2/3 oranında kaybettiğinin ve maluliyet aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Davacının ilk defa çalışmaya başladığı tarihteki çalışma gücü kaybı oranının % 63 olduğu ve bu oranın 2/3 oranı karşılığını oluşturan % 66,66 oranının altında kaldığı gözetilerek; ilk defa çalışmaya başladığı tarihte malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık ve arızası bulunma­yan, sağlık kurulu raporundaki görme kaybına ilişkin çalışma gücü kaybı oranı da eklendikten sonra, çalışma gücünün 2/3’ünü kaybetmiş konuma düşen davacının is­teminin kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırıdır.

Not: 1.10.2008 gününden önce malulen emeklilikte 506 sayılı Kanuna göre üçte iki (yüzde 66) oranı gerekiyordu, 1.10.2008 gününden itibaren 5510 ile oran yüzde 60 olmuştur.

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Call Now Button
WhatsApp chat