Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Nasıl Açılır?

Fazla çalışmaya ilişkin yasal düzenlemeler

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Nasıl Açılır?

MEDENİ YASA MADDE 63- Cemiyet, her zaman yeni aza kabul edebilir. Her aza, altı ay evvel istifa arzusunu bildirmek şartıyla cemiyetten çıkmak hakkını haizdir.

MADDE 65 – Nizamname, azadan birinin cemiyetten çıkarılmasını mucip esbabı tayin edebileceği gibi sebep beyan olunmaksızın ihraç müsaadesini dahi verebilir. Her iki takdirde ihraç aleyhine ikamei dava olunamaz.

Nizamnamede, ihraca dair bir hüküm mevcut değil ise; ihraç ancak cemiyet kararıyla ve muhik sebeplere müsteniden olabilir.

MADDE 66 – Cemiyetten çıkan veya çıkarılan aza cemiyetin mallarında bir guna hak iddia edemez, azalıkta bulundukları müddete ait iştirak hissesini vermeğe mecburdur.

MADDE 67 – Hiçbir aza, cemiyetin gayesini tebdil eden kararı kabule icbar edilemez.

MADDE 68 – Azadan her biri, kanuna veya cemiyetin nizamnamesine uygun olmayıp da kendi muvafakatine iktiran etmemiş bulunan bir karar aleyhine ona ıttıladan itibaren bir ay içinde; mahkemeye müracaatla itiraz etmeğe kanunen selahiyettardır.

2908 SAYILI DERNEKLER YASASI MADDE 16 – Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip ve onsekiz yaşını bitirmiş bulunan herkes derneklere üye olabilir.

Ancak, özel kanunlarında aksine hüküm bulunmamak şartıyla;

  1. Bu Kanunun 4.ncü maddesinin bir numaralı bendinde gösterilenlerden:
  2. Anayasa Mahkemesi üyeleri, Anayasa Mahkemesince,
  3. Yargıtay üyeleri, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunca,
  4. Danıştay üyeleri, Danıştay Başkanlık Kurulunca,
  5. d) Sayıştay meslek mensupları ile savcı ve yardımcıları Sayıştay Daireler
    Kurulunca,
  6. e) Hakim ve savcılar, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca, verilen müsaade üzerine;
  7. Bu Kanunun dördüncü maddesinde belirtilen diğer kamu hizmeti görevlileri ise ilgili bulundukları bakanlıkça tespit ve ilân edilen,

Derneklere üye olabilirler.

Bu kanunun 4.ncü maddesinin ikinci fıkrasının (2) ve (3) numaralı bendlerinde gösterilenler ile diğer kanunların derneklere üye olamayacaklarını belirttiği kişiler, ortaokul ve ortaöğretim öğrencileri dernek üyesi olamazlar.

Bu Kanunun 4.ncü maddesinin ikinci fıkrasının (4) numaralı bendinde gösterilenler, bu bentte belirtilen yasak süresince dernek üyesi olamazlar.

Yüksek öğretim öğrenci derneklerine öğrenci olamayanlar; bu Kanunun 39.ncu maddesinde gösterilen derneklere, derneğin kurulduğu kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmayan kamu hizmeti görevlileri ve kamu hizmetlerinde çalışan meslek mensupları tarafından kurulan derneklere de o meslekten olmayanlar ile milletvekilleri üye olamazlar.

Türk vatandaşı olmayanların derneklere üye olabilmeleri için Türk vatandaşlarında aranan şartlardan başka, o yabancının Türkiye’de ikamet etme hakkına sahip olması da gereklidir. Fahri üyelik için ikamet şartı aranmaz.

Dernek yönetim kurulu, üyelik için yapılan müracaatları en çok otuz gün içinde üyeliğe kabul veya isteğin reddi şeklinde karara bağlanıp sonucunu müracaat sahibine yazı ile duyurmak zorundadır.

Yükseköğretim öğrencilerinin, kurumlarından alacakları öğrenci belgesi ile öğrenci derneklerine yaptıkları müracaat üzerine üyeliğe kabulleri zorunludur.

Üyeliğin sona ermesi:

MADDE 17 – Öğrenci derneği üyesi iken öğrencilik sıfatı sona erenlerin, 39.ncu maddeye göre kamu hizmeti görevlilerince kurulan derneklerin üyesi iken o derneğin kurulduğu kamu kurum ve kuruluşundan veya kamu hizmetinden emeklilik dışında herhangi bir nedenle ayrılanların, derneklere üye olma hakkını kaybedenlerin ve dernek tüzüğüne aykırı hareketlerinden dolayı üyelikten çıkarılanların, kayıtlı bulundukları derneklerdeki üyelikleri sona erer.

Yukarıda belirtilen durumlardan birinin tespiti halinde, üyelik kaydı dernek yönetim kurullarınca silinir.

Üyelerin hakları:

MADDE 18 – Hiç kimse bir derneğe üye olmaya ve dernekte üye kalmaya zorlanamaz. Her üye istifa hakkına sahiptir:

Dernek üyeleri eşit haklara sahiptir. Dernek tüzüklerinde, üyeler arasında dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve mezhep, aile, zümre ve sınıf farkı gözeten hükümler bulunamaz ve tüzüğe eşitliği bozan veya bazı üyelere ayrıcalık tanıyan hükümler konulamaz.

Ancak;

  1. Dördüncü maddede belirtilen kamu hizmeti görevlileri, lö.ncı madde gereğince üye olabilecekleri derneklerin,
  2. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri, özel gelir kaynağı veya özel imkanları kanunla sağlanmış olan kamu yararına çalışan derneklerin, Yönetim ve denetleme kurullarında görev alamazlar.

Her üyenin genel kurulda bir oy hakkı vardır, üye oyunu bizzat kullanabileceği gibi diğer bir üye aracılığıyla da kullanabilir. Her üye genel kurulda en çok bir üyeyi temsil edebilir.

Fahri üyeler istedikleri takdirde aidat versbilirler. Fahri üyelerin oy hakkı yoktur.

MADDE 4 – Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip ve onsekiz yaşını bitirmiş olan herkes, önceden izin almaksızın dernek kurabilir.

Ancak;

  1. Yüksek Mahkeme üyeleri, hakim ve savcılar, Sayıştay meslek mensupları ile savcı ve yardımcıları, mülki idare amirliği hizmetlerine dahil kadrolarda çalışanlar, Türk Silahlı Kuvvetleri ile genel ve özel kolluk kuvvetleri mensupları, resmi ve özel ilkokul, ortaokul, lise veya dengi okullar öğretmen ve yöneticileri, Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve iller kuruluşunda çalışan öğretmenler ile diğer personeli ve özel kanunlarında dernek kuramayacakları belirtilen kamu hizmeti görevlileri ile resmi ve özel ortaokul ve ortaöğretim öğrencileri,
  2. Affa uğramış olsalar bile;
  1. Zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları ve resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçlarından biriyle mahkum olanlar,
  2. Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının birinci babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etmek suçlarından biriyle mahkum olanlar,
  3. Türk Ceza Kanununun 312.nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı halkı sınıf, ırk, dil, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığı açıkça tahrik etme suçlarıyla, aynı Kanunun 316.ncı, 317 ve 318.nci maddelerinde yazılı kalpazanlık suçlarından biriyle mahkum olanlar,
  4. d) Türk Ceza Kanununun 536.ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı fiillerle aynı Kanunun 537.ncı maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında yazılı fiilleri siyasi ve ideolojik amaçlarla işlemekten mahkum olanlar,
  5. Herhangi bir suçtan dolayı ağır hapis veya taksirli suçlar hariç beş yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar,

Sürekli olarak,

  1. Kurulması yasaklanmış dernekleri kuranlar ve yönetenler ile dernekler için yasaklanmış faaliyetlerde bulunmaları sebebiyle mahkemece kapatılmasına karar verilen derneklerin yöneticileri, kapatma kararının kesinleştiği tarihten, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun lOl.nci maddesinin (d) bendi gereğince bir siyasi partiden kesin olarak çıkarma kararının veya Anayasa Mahkemesinin kapatma kararının yazı ile bildirilmesinden itibaren beş yıl süre ile,

Dernek kuramazlar.

MADDE 5 – Anayasanın başlangıç kısmında belirtilen temel ilkelere aykırı olarak dernek kurulamaz;

  1. Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak,
  2. Dil, ırk, sınıf, din ve mezhep ayrımına dayanılarak nitelikleri Anayasada belirtilen Türkiye Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşürmek veya ortadan kaldırmak,
  3. Anayasadaki temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmak,
  4. Kanunlara, milli egemenliğe, milli güvenliğe; kamu düzenine ve genel asayişe, kamu yararına, genel ahlaka ve genel sağlığın korunmasına aykırı faaliyette bulunmak,
  5. Bölge, ırk, sosyal sınıf, din ve mezhep esasına veya adına dayanarak faaliyette bulunmak,
  6. Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde, ırk, din, mezhep, kültür veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri sürmek veya Türk Dilinden veya kültüründen ayrı dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak suretiyle azınlık yaratmak veya herhangi bir bölgenin veya ırkın veya sınıfın veya belli bir din veya mezhepten olanların diğerlerine hakim veya diğerlerinden imtiyazli olmasını sağlamak,
  7. Sosyal bir sınıfın diğer sosyal sınıflar üzerinde tahakkümünü tesis etmek veya sosyal bir sınıfı ortadan kaldırmak, Devletin bir kişi veya zümre tarafından yönetilmesini sağlamak veya memleket içinde kurulu ekonomik veya sosyal temel düzenlerden herhangi birini devirmek veya Devletin siyasi ve hukuki düzenlerini yok etmek,
  8. Devletin sosyal, ekonomik veya hukuki temel düzenini kısmen de olsa din kurallarına dayandırmak veya siyasi veya kişisel çıkar ve nüfuz sağlamak amacıyla her ne suretle olursa olsun dini ve din duygularını veya dince kutsal sayılan şeyleri istismar etmek veya kötüye kullanmak.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası İle İlgili Açıklama

Dernek tüzüğünde üyelikten çıkarılma sebebinin gösterilmesi. Medeni Yasamızın 65.nci Maddesinde öngörülmüştür. Tüzükte sebep gösterilmeksizin üyenin dernekten çıkarılması kuralı mevcutsa, çıkarılan yani ihraç edilen üye çıkarılma aleyhine dava açamaz.

Dernek Tüzüğünde çıkarılmaya (ihraca) dair bir hüküm bulunmaması halinde ise, çıkarılma ancak haklı bir nedene dayandırılarak yapılabilir. Bu halde çıkarılan üye, çıkarılma kararının iptali için mahkemeye başvurabilecektir.

Dernek üyeliğinden çıkarılma Demek kararıyla olabilir. Yargıtay içtihatlarına göre de Onur kurulu da çıkarılma karan verebilir; ancak bu halde dernek tüzüğünde bu yolda bir hükmün bulunması zorunludur.

Çıkarılma (ihraç) nedenleri dernek tüzüğünde belirtilmelidir. Ancak tüzükte belirtilmişse, hükmün niteliğine bakılmaksızın, yalnız kararın şekle uygun bulunup bulunmadığına ve çıkarılma sebebi olarak gösterilen olayın sabit olup olmadığına bakılacaktır.

Dernek tüzüğünde çıkarılma sebebi yazılı değilse, Medeni Yasanın 2.nci Maddesi uyarınca hakkın kötüye kullanıldığından sözedilerek, çıkarılma kararının iptali talep edilebilecektir. (Bu hususta fazla bilgi için 20.9.1950 gün ve 4/10 sayılı İçtihadı Birleştirme kararına balanız.)

Dernek Yönetim Kumlu üyenin dernekten çıkarılmasına (ihracına) karar verir. Bu karar aleyhine de Dernek Genel Kuruluna başvurulabildiği gibi,genel kumla itiraz edilmeden de Mahkemeye iptal davası açılabilir. Bugün uygulamada gözönünde tutulan en önemli yöntem budur. Yargıtayımızın görüşleri de bu doğrultudadır. Görevli Mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Görevli Mahkeme

Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Yetkili Mahkeme

Dernek hangi yerde kayıtlı ise o yer mahkemesi yetkilidir.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Davacı

Dernekten çıkarılan dernek üyesi veya üyeleri.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Davalı

Üyeyi dernekten çıkarılan derneğin yetkili organı.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Dava Açma Koşulları

  1. Dernek tüzüğünde gösterilen çıkarma sebebi, çıkarma kararında belirtilen sebebe uymazsa.
  2. Çıkarma kararı yetkili Dernek uzvunca verilmemişse,
  3. Çıkarma sebebi haklı olmazsa,
  4. Tüzükte çıkarma sebebi gösterilmemişse ve bu halde çıkarma kararı Demek genel kurulunca alınmamışsa,
  5. Çıkarma kararı yasaya, tüzüğe aykırı olarak düzenlenmişse.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Gözönünde Tutulacak Hususlar

Mahkeme Medeni Yasanın 65 .nci maddede öngörülen hususları araştıracaktır:

  1. Demek tüzüğünde üyenin birinin demekten çıkarılmasının sebebini belirtmemişse ve buna dayanarak üye çıkanlmamışsa (yani bu hükme göre üye çıkarılmışsa), üyenin isteği yerinde değildir.
  2. Demek Tüzüğünde sebep gösterilmeksizin üyenin çıkarılacağı hüküm altına alınmışsa, yine üyenin davası yerinde değildir:
  3. Tüzükte çıkarmaya ait bir hüküm yoksa” bu takdirde mahkeme çıkarmayı veren organı inceleyecektir. Şayet genel kurul vermemişse çıkarma kararı yerinde değildir. Bu halde davacının isteği haklı görülecektir.
  4. Mahkeme, çıkarma sebebini araştıracaktır. Haklı sebebe dayanmayan çıkarma kararı yerinde değildir.
  5. Dernekten çıkarılan üye evvela demeğe başvurusunu yapmış olmalı ve demekte başvurusu kabul edilmediği takdirde malıkemeye dava açmalıdır. Bunun aksine demekten çıkarılan üye, demeğin ilgili organlarına kararın haksızlığı ve kaldırılması için başvurmadan mahkemeye çıkarma karan aleyhine dava açarsa, davası kabul edilmeyecektir.

Dernek Üyeliğinden İhraca İtiraz Davası Zamanaşımı

Medeni Yasanın 68.nci maddesine göre çıkarma kararının öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde dava açılması gerekir. Bu süre geçtikten sonra mahkemeye itiraz edilemez.

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Call Now Button
WhatsApp chat