Bazı Sigorta Kollarına Tabi Olan Sigor­talılar Ve Tescil İşlemleri

Ceza İnfaz Kurumlan İle Tutukevlerinde Çalışanlar

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (a) bendi ile ceza infaz kurumlan ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve ben­zeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle Kanunun iş kazası ve meslek hastalığı ile ana­lık sigortası hükümleri uygulanacak, bu sigortalılar Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak­lardır.

Bu sigortalılar, 5510 sayılı Kanunda öngörülen isteğe bağlı sigor­talı olma şartlarını taşımaları halinde isteğe bağlı sigortalı olabilecek­lerdir.

Hükümlü ve tutuklular hakkında 5510 sayılı Kanunda işverenle­rin yerine getirilmesi gereken yükümlülükler Ceza İnfaz Kurumlan ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumu tarafından yerine getirilecek olup, bunların işveren vekili Ceza İnfaz Kurumlan ile Tutukevleri İş Yurtla­rı Kurumunun sorumlu müdür ve amirleri olacaktır.

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde sayılanlardan 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendine tabi olanların bildirimi, bunları çalıştıran kamu idareleri, işverenler ya da ceza infaz kurumlan ile Tu­tukevleri İş Yurtları Kurumunca işe başlatılmadan en geç bir gün önce Kuruma yapılacaktır.

Ceza infaz kurumlan ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutukluların sigor­talılığı çalışmalarının sona erdiği veya işlerine son verildikleri tarihten itibaren sona erer. Bu tarih, Ceza İnfaz Kurumlan ile Tutukevleri İş Yurtları Kurumunca on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirilir.

Aday Çırak, Çırak, Stajyerler ve 2547 sayılı Kanuna Tabi Çalışan Öğrenciler

5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirti­len aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslek li­selerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük pri­me esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. Bu bentle sayılan­lar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda ol­mayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.

Kanunun 5 inci maddesinin (b) bendinde sayılan sigortalılar iste­ğe bağlı sigortalılık için gerekli şartları taşımaları halinde isteğe bağlı sigortalı olabileceklerdir.

Resmi meslek ve sanat okullarıyla, yetkili resmi makamların mü­saadesiyle kurulan meslek veya sanat okullarında tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler 5510 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin (f) bendine göre sigortalı sayılmayacaklardır.

Staj, herhangi bir meslek edinecek olan kimsenin geçirdiği uygu­lamalı öğrenme dönemi ve meslek bilgisini artırmak için bir kurumun bir veya birçok bölümünde çalışarak geçirdiği dönem olup öğrencinin stajyer sayılabilmesi için eğitim yaptığı müessesenin statüsünde mec­buri staj şartı bulunması ve okul tarafından bir işyerine tatbiki eğitimi­ni yapmak üzere belirli bir süre gönderilmesi gerekmektedir.

Okumakta oldukları eğitim kuramlarının yönetmelikleri veya burs şartları gereğince işyerlerinde mecburi staja tabi tutulan öğrenci­ler veya ülkemize staj yapmak için gelen yabancı uyruklu öğrenciler, bu stajları müddetince bir ücret almış olsalar dahi, işyerlerindeki ça­lışmaları serbest irade beyanı ile değil, ilgili eğitim kuramlarının statü­lerinden doğan bir zorunluluğa dayandığından stajda geçen sürelerde iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanacaktır. Staj süresi bittikten sonra çalışmanın devam etmesi halinde ise bu kişiler­den uzun vade, kısa vade ve genel sağlık sigortası primlerinin kesil­mesi gerekmektedir.

5838 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (b) bendinde 1/10/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yapılan düzenleme ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi ola­rak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç Iuları 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sı­nırının otuz kalından fazla olmayanlar sigortalı sayılmıştır.

Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte 3308 sayılı Kanunda belir­tilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasın­da zorunlu staja tabi tutulan öğrencilerin bildirimleri, Milli Eğitim Ba­kanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar, yüksek öğre­nim sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler için ise öğrenim gördükleri yüksek öğretim kuramlarınca yapılır.

3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrenciler 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (b) bendine tabi sigortalı sa­yılmış olup bunların sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kurama bildirimi eğitim kuramlarınca staja veya mesleki eğitime başladıkları tarihten önce yapılacaktır.

3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler, meslek liselerinde okuyanlar, yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu staja tabi tutulan öğrencilerin sigortalılı­ğı eğitim veya öğretimlerinin/staj sürelerinin bittiği tarihten itibaren sona erer. Bu tarih, eğitim ve öğretim gördükleri kurumlarca on gün içinde sigortalı işten ayrılış bildirgesi ile Kuruma bildirilir.

Harp Malulleri İle Vazife Malulleri

506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (II/C) fıkrası gereğince kendi kanunlarına göre görev malullüğü aylığı bağlanmış olanlar 506 sayılı Kanuna tabi sigortalı bir işte çalışmaya başlamaları halinde sos­yal güvenlik destek primi ödemek suretiyle sigortalılıkları sağlanmış­tır. Bu sigortalılar Kuramdan yazılı talepte bulunmaları halinde talep tarihini takip eden aybaşından itibaren haklarında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları hükümleri uygulanmıştır.

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi ile 2008 yılı Ekim ayı başı itibariyle vazife malullerinden;

Harp malullüğü, 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife ma­lullüğü aylığı bağlananlardan, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi­nin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında sigortalı olarak ça­lışmaya başlayanlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri, uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde ise bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren uzun vadeli sigorta kolları uygulanacaktır.

• Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsa­mında bir göreve başlayan 3713 sayılı Kanun gereğince malul ve va­zife malulü aylığı bağlanan er ve erbaşlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları hükümleri uygulanacaktır.
• Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentle­rine tabi işlerde çalışan harp malullü, 3713 ve 2330 sayılı kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlar ile (c) bendi kapsa­mında sigortalı olarak çalışmaya başlayan ve 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlanmış maluller ile vazife malullüğü aylığı alan er ve erbaşla­rın aylıkları kesilmeyecektir.

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendine tabi sigortalı­lardan genel sağlık sigortası primi alınmayacaktır.

Kursiyerler

Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, ge­liştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile bunlardan bakmak­la yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.

Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, ge­liştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler 5510 sayılı Kanu­nun 5 inci maddesinin (e) fıkrası gereğince 2008 yılı Ekim ayı başın­dan itibaren sigortalı sayılmışlardır. Bunlar hakkında iş kazası ve mes­lek hastalığı sigortası hükümleri uygulanacak ve Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacak­lardır. Ancak, Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edin­dirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler isteğe bağlı sigortalılık için gerekli şartları taşımaları halinde isteğe bağlı si­gortalı olabileceklerdir.

Kursiyerlerin sigortalı tesciline ilişkin bildirimleri ile aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma verilmesine ilişkin işlemler Kurumumuz ile Türkiye İş Kurumu arasında imzalanan protokol hükümleri doğrul­tusunda yürütülecektir.

Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanmamış Ülkelerde İş Üstlenen İşverenlerin Yanlarında Çalıştırdıkları Türk İşçileri

Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üst­lenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götü­rülen Türk işçileri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kap­samında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50 nci maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz. Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigor­talıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi gereğince 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren Ülkemiz ile uluslararası sosyal güven­lik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dı­şındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri hakkın­da kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygu­lanmaktadır. Bu sigortalılar Kanunun 4 üncü maddenin birinci fıkrası­nın (a) bendi kapsamında sigortalı sayılmış olup uzun vadeli sigorta kollarına da prim ödemek isteyenler genel sağlık sigortası primi hariç isteğe bağlı sigortaya prim ödeyebilirler, isteğe bağlı sigortaya prim ödeyenler Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı sayılır.

5510 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinin sekizinci fıkrası ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerde iş üstlenen işve- renlerce çalıştırılmak üzere bu ülkelere götürülen Türk işçilerinden, 2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun mülga 86 ncı maddesine göre sadece malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi topluluk sigortasına devam edenler, Kanunun 5 inci maddesinin (g) bendi kapsamında sigortalılıkları 2008 yılı Ekim ayı başından itibaren üç ay içerisinde işverenlerince sağlanacaktır.

4046 sayılı Kanun Gereğince İş Kaybı Tazminatı Alan­lar

5510 sayılı Kanunun geçici 13 üncü maddesi gereğince 4046 sa­yılı Kanunun 21 inci maddesi kapsamında iş kaybı tazminatı alanlar 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sa­yılmışlardır. İş kaybı tazminatı alan sigortalılar Türkiye İş Kurumu ile Kurumumuz arasında imzalanan protokol çerçevesinde Kuruma bildi­rilecektir. Bu sigortalılar hakkında uzun vade ve genel sağlık sigortası hükümleri uygulanacaktır. İş kaybı tazminatı alanların sigortalılıkları iş kaybı tazminatı ödeme süresinin bittiği tarihte sona erecek, iş kaybı tazminatı sona erenler için Kanunun 9 uncu maddesindeki sigortalıla­rın işten ayrılışlarının Kuruma bildirilmesi ile ilgili hükümler uygu­lanmayacaktır.

Sosyal Güvenlik Destek Primine Tabi Çalışanlar

1/10/2008 Tarihinden Sonra İlk Defa Sigortalı Olup Aylık Bağlananlar

5510 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile ilk defa 2008 yılı Ekim ayı başından sonra Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında sigortalı olup, yaşlılık aylığı alanlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya başlayanların, yaşlılık aylıklarından % 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilecektir.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bent­leri kapsamında yaşlılık aylığı bağlananlar ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi çalışmaları nede­niyle aylık alanlardan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabi çalışmaları bulunanların bu çalışmaları nedeniyle aylıklarından sosyal güvenlik destek primi ke­silmeyecektir.

5510 sayılı Kanuna göre yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılardan yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başlayanların yaşlı­lık aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilecektir. Malullük aylığı bağlanmış olanlarında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamında çalışmaları halinde aylıkları kesilecek, bunlar da sosyal güvenlik destek primine tabi çalışamayacaklardır.

1/10/2008 tarihinden önce sosyal güvenlik kanunlarına göre ma­lullük ve yaşlılık, 1479 sayılı Kanuna göre ise yaşlılık aylığı almakta olanlardan anonim şirketin kurucu ortağı olup yönetim kurulu üyeliği bulunmayan ve sosyal güvenlik destek primi kesilenlerden 1/10/2008 tarihinden sonra sosyal güvenlik destek primi kesilmeyecektir.

Sosyal güvenlik destek primi ödenmiş veya bildirilmiş süreler 5510 sayılı Kanuna göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısına ilave edilmeyecek 31 inci ve 36 ncı madde hü­kümlerine göre toptan ödeme yapılmayacaktır.

1/10/2008 Tarihinden Önce Sosyal Güvenlik Destek Primi­ne Tabi Olanlar

2008 yılı Ekim ayı başından önce 506 sayılı Kanunun mülga 63 üncü maddesi gereğince yaşlılık aylığını kestirmeden Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine tabi çalışmaya devam eden­ler ile 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra geçici 2 nci maddesi gereğince yaşlılık aylığı bağlanacaklardan aylıklarının kesil­memesi yönünde talepte bulunanlar ya da sigortalı işe giriş bildirge­sinde sosyal güvenlik destek primine tabi olmayı seçen sigortalılar % 30 oranına kısa vadeli sigorta kollarına ilişkin prim oranı ilave edile­rek sosyal güvenlik destek primi ödeyeceklerdir.

2008 yılı Ekim ayı başından önce 1479 sayılı Kanuna göre yaşlı­lık aylığı almakta iken aynı Kanun kapsamında çalışmaları nedeniyle mülga ek 20 nci maddeye göre aylıklarından sosyal güvenlik destek primi kesilenler ile 5510 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesine göre 4 üncü maddenin birinci (1), (2) ve (3) üncü maddelerine tabi çalışmala­rı nedeniyle yaşlılık aylığı bağlanacakların aylıklarından 2008 yılında % 12, takip eden her yılın Ocak ayında bir puan artırılarak % 15 ora­nını geçmeyecek şekilde sosyal güvenlik destek primi kesilecektir.

506, 2926 ve 5434 sayılı kanunlardan yaşlılık ve malullük aylığı almakta iken 1479 sayılı Kanun kapsamında çalışmaları nedeniyle 1479 sayılı Kanunun mülga ek 20 nci maddeye göre sosyal güvenlik destek primi ödeyenlerle, 5510 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesine göre malullük ve yaşlılık aylığı bağlananların aylıklarından 2008 yı­lında % 12, takip eden her yılın Ocak ayında bir puan artırılarak % 15 oranını geçmeyecek şekilde sosyal güvenlik destek primi kesilecektir.

5434 sayılı Kanuna göre emekli aylığı almakta iken 2008 yılı Ekim ayı başından önce serbest avukatlık ile noterlik mesleğini yapan­lardan sosyal güvenlik destek primi kesilmeyecektir.

1479, 2926, 5434 sayılı kanunlara göre malullük ve yaşlılık aylığı almakta iken Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında çalışmaya başlayanlardan % 30 oranına kısa vadeli sigor­ta kollarına ait prim oranı ilave edilerek sosyal güvenlik destek primi kesilecektir.

506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (II/C) fıkrası gereğince kendi kanunlarına göre görev malullüğü aylığı bağlanmış olanlardan 2008 yılı Ekim ayı başından önce hizmet akdine tabi olmaları nede­niyle sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar hakkında 2008 yılı Ekim ayı başından sonra 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (c) bendi hükümleri uygulanacaktır.