Avukatın soruşturma dosyasını incelemesi nasıl olur?

Soruşturma  evresinde  geçerli  olan  “gizlilik  kuralı”  (CMK  157) uyarınca, dosyanın kamuya ve şüpheliye karşı gizli  tutulması gerekir.

Ancak,  CMK  153, müdafiin  soruşturma  aşamasında  dosyayı  incelemesine  izin  vermiş,  fakat  hakim  kararı  ile  kısıtlama  getirilmesini  de kabul etmiştir.

Bu madde son zamanlarda birkaç kez değiştirilmiştir: 2014-6526 değişikliği  ile  sınırlama  önce  tamamen  kaldırıldı. Daha  sonra  20146572 sayılı Kanun  ile CMK 153  tekrar değiştirildi ve bir ölçüde geri dönüş yapılarak, liste halinde sayılan suçlarda «soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek» ise, müdafiin soruşturma evresinde dosya inceleme yetkisinin C. savcısının istemi üzerine sulh ceza hakiminin kararı ile kısıtlanabilmesi imkanı yaratıldı (CMK “2014-6572” 153/2).

Müdafiin  dosyadan  öğrendiği  bilgileri  şüpheli  ile  paylaşmasına sınır getirilemeyeceği  için, dosya inceleme yetkisine kısıtlama getirilmesi, prensip olarak, hukukun genel ilkelerine uygundur. Zira, müdafiin dosyadan öğrendiği her bilgiyi şüpheli  ile paylaşması, şüphelinin delil karartma gayreti içine girmesine neden olabilir ve tutuklama kararı verilmesine yol açabilirdi.

Tutuklama oturumu öncesinde dosyayı inceleme gereği

Müdafiin dosyayı  inceleme hakkı, AĠHS 6/3-b  ile güvence altına alınmıştır. Bu hak, sanık açısından “savunmayı hazırlamak için, yeteli olanağa sahip olma hakkı” olarak ifade edilmekte ve müdafi ile görüşme ve dosyayı  inceleme haklarını  içermektedir. Tutuklama oturumu öncesinde savunma için yeterli zamana sahip olmak önemlidir.

Bu hakkın müdafiye hiç tanınmamış olması, veya dosya içeriğini inceleme  için yeterli  sürenin verilmemesi, ya da  tutuklamayı önleyecek  savunmayı  yapmak  için  gereken  bazı  belgeleri  inceleme  olanağı tanınmaması,  savunma  hakkının  kısıtlanması  sonucunu  doğuracağı için, adil yargılanma hakkını ihlal eder.

Bizce, Alman Kanunu  esas  alınmalı  ve Mooren kararı  doğrultusunda  yapılan  değişiklik  gibi,  tutuklama  kararı  verilmesinden  önce, bütün suçlarda müdafiye „sınırlı” bir dosya inceleme hakkı tanınmalıdır:  Tutuklama  kararı  verilirken  kullanılabilecek  olan  tüm  bilgi  ve belgeleri müdafinin öğrenmesi  sağlanmalı ve  tutuklama konusundaki karar, savunma hazırlamak için gerekli zaman da verildikten sonra verilmelidir.

OHAL döneminde dosya inceleme

2016-6755 sK  ile kabul edilen 668 sayılı OHAL KHK‟sı de müdafiin dosya inceleme yetkisi kısıtlandı. Müdafiin dosya içeriğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ise Cumhuriyet savcısının kararıyla kısıtlanabilir (KHK 668 m. 3/1-1).

Bu kısıtlama imkanı Türk Ceza Kanununun ikinci Kitap Dördüncü Kısmı Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde  tanımlanan suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve toplu işlenen suçlar bakımından, olağanüstü halin devamı süresince uygulanır.

KHK 668 m. 3/1-1 soruşturma evresinden söz ettiği  için, kovuşturma  evresinde  ve  özellikle  OHAL  suçlarının  duruşması  sırasında dosyanın  incelenmesine kısıtlama getirilmesi  söz konusu olmayacaktır.

ÖNEMLİ UYARI: Bu makale, Av. Metin Polat tarafından www.metinpolat.av.tr için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder. Aykırı hareket edenler hakkında işlem başlatılır. Devamı...