Tutuklamanın koşulları nelerdir?

0
189

Tutuklamanın koşulları nelerdir?


Tutuklama ihtiyari bir koruma tedbiridir. Yani koşullar yerine gelmiş olsa dahi hakimin tutuklama mecburiyeti yoktur. Tutuklamanın koşulları, maddi koşulları ve şekli koşulları olmak üzere ikiye ayrılır.
Tutuklamanın iki maddi koşulu bulunmaktadır. Bunlardan ilki olguya dayanan kuvvetli suç şüphesidir. Şüphelinin veya sanığın suçu işlediği konusundaki basit ve olguya dayanmayan soyut şüphe tutuklama kararı verilebilmesi için yeterli değildir. Kuvvetli suç şüphesi aranmaktadır. Kuvvetli suç şüphesi; oluşabilmesi için tutuklamanın talep edildiği andaki delillere göre kişinin fail veya suç ortağı olarak bir suçu işlediği konusundaki ihtimal büyük olmalıdır. Tutuklamanın bir diğer maddi koşulu ise, yasada gösterilen tutuklama nedenlerinden birinin gerçekleşmesidir. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 100/2 hükmüne göre, tutuklama tedbirinin uygulanabilmesi için şu tutuklama nedenlerinden birinin bulunması gereklidir:
· Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olguların varlığı
· Şüpheli veya sanığın davranışlarıyla delilleri yok edeceğine, gizleyeceğine, değiştireceğine veya tanık, mağdur ve başkaları üzerinde baskı girişiminde bulunacağına dair kuvvetli şüphe uyandırması
Bu iki tutuklama sebebinden herhangi birinin gerçekleştiği hususunda kuvvetli suç şüphesinin bulunması gerekir. Yani sanığın kaçacağına veya delilleri karartacağına ilişkin kuvvetli şüphenin bulunması gerekir. Ancak bazı suçların işlendiği hususunda kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir. Bu suçlar:
Türk Ceza Kanununda yer alan;
· Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (Madde 76, 77, 78)
· Kasten öldürme (Madde 81, 82, 83)
· Silahla işlenmiş kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent e) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87)
· İşkence (Madde 94, 95)
· Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, Madde 102)
· Çocukların cinsel istismarı (Madde 103)
· Hırsızlık (madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149)
· Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (Madde 188)
· Suç işlemek amacıyla örgüt kurma
· Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (Madde 302, 303, 304, 307, 308)
· Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (Madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315)
· Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı suçları.
· Bankalar Kanununun 22 inci Maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.
· Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar
· Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü Maddelerinde tanımlanan suçlar
· Orman Kanununun 110 uncu Maddesinin dört ve beşinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları
Katalog halinde Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) 100/3 hükmünde sayılan bu suçlardan birinin işlenmiş olması halinde, tutuklama nedenlerinin varlığı aranmaksızın, tek başına kuvvetli suç şüphesinin varlığı tutuklama kararı için yeterlidir.
Tutuklamanın maddi koşullarının yanında şekli koşullarının da bulunması gerekmektedir. Bu koşullar:
· Tutuklama yasağının bulunmaması.( Sadece adli para cezası gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı bir yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama yasağı bulunmaktadır. On beş yaşını doldurmamış çocuklar açısından ise, üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiillerden dolayı tutuklama kararı verilemez.)
· Muhakeme şartlarının gerçekleşmiş olması. (örneğin şikâyete bağlı suçlarda şikâyetin gerçekleşmiş olması.)
· Sanığa mahkeme tarafından güvence belgesi verilmemiş olması. Mahkeme gaip olan sanık hakkında duruşmaya gelmesi halinde tutuklanmayacağına ilişkin güvence belgesi verebilir. Bu durumda sanık duruşmaya geldiği takdirde kendisi hakkında tutuklama kararı verilemez.
· Tutuklamanın orantılı olması gerekir.
· Hâkim veya mahkemenin tutuklama yönünde kararının bulunması. Söz konusu kararın soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından verilmesi gerekir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here