TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu ve Cezası

MADDE 240.- (1) Belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (Sulh Ceza)

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Açıklama

240.madde hükmü, 765 sayılı ETCK’nun 401.maddesinin karşılığıdır. Yeni dü­zenlemede, eskisine nazaran bir çok ayrıntıya yer verilmemiş ve “belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınarak kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olmak” suç olarak tanımlanmıştır.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Suçla Korunan Hukuksal Değer

Bu suçla korunmak istenilen hukuksal yarar, ekonomik kuralların ve bunların başında gelen serbest rekabet mekanizmasının işleyişinin ve kamu güveninin ko­runması ve dolayısıyla Anayasa’nın 17.maddesinde ifadesini bulan “hayat hak- kı”nın güvence altına alınmasıdır. Zira, kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olacak biçimde belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınma fiilleri anılan hukuksal değerleri ihlal etmektedir.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Suçun Faili Ve Mağduru

Bu suçun faili kamuya gerekli olan şeylerin veya hizmetin satışı ile uğraşan bir kişi olabilir. Suçun mağduru ise toplumdur.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Suçun Maddi Unsuru

Bu suçun maddi unsuru, belli bir mal veya hizmeti satmaktan kaçınmaktır. An­cak, bu suçtan dolayı failin cezalandırılabilmesi için, belli bir mal veya hizmeti sat­maktan kaçınmak suretiyle kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkması gerekir. Böy- lece, kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkması, bu suçun bir objektif cezalandırıla- bilme şartını oluşturmaktadır.

Suçun konusunu, satmaktan kaçınılması nedeniyle kamu (halk) için acil bir ihti­yaç haline dönüşen mal veya hizmetler oluşturmaktadır. Halkın beslenmesi için gerekli et, ekmek, un, süt, tuz, şeker, yağ, peynir veya benzeri gıda maddeleri ile halkın ısınması, temizliği veya aydınlanması için gerekli madde veya eşyalarla her tülü yakıt, sağlığın korunmasında, tedavide ve tıpta kullanılan ilaç, tıbbi alet ve edevat ve benzeri mal veya hizmetler bu suçun konusunu oluşturabilir. Örneğin, özel hukuk tüzel kişileri eliyle verilen sağlık hizmetlerini aksatarak, belli bir güzer­gahta toplu taşımacılık hizmetini durdurarak, ekmek gibi temel ihtiyaç maddeleri­nin üretimini durdurarak, akaryakıt satışını durdurarak kamu için acil bir ihtiyacın ortaya çıkmasına neden olabilir. Mal veya hizmetin satılmaması nedeniyle toplu­mun sıkıntı içine düşmesi, günlük yaşamını rahatça ve normal koşullarda sürdüre- memesi halinde eylemin “kamu için acil bir ihtiyaca neden olduğu” sonucuna varılır. Ancak suçun oluşabilmesi için kamu için acil ihtiyaç sayılan durumun ülke genelinde ortaya çıkmış olması şart değildir. Ülkenin belirli bir bölgesinde kamu için acil bir ihtiyaca neden olunması da suçun oluşması için yeterlidir. “Satmaktan kaçınmak” deyimi ile anlatılmak istenilen, belli bir mal veya hizmetin saklanması, kaçırılması, satılmadığı halde satılmış gibi gösterilmesi ve hatta halkın ödeyemeye­ceği kadar yüksek bir fiyatla satışa arz edilmesidir. Suç, mal veya hizmetin satıl­masından kaçınılması ile oluşur.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Suçun Manevi Unsuru

Bu suç doğrudan veya olası kastla işlenebilir. Failin saikinin önemi yoktur. Su­çun taksirle işlenmesi mümkün değildir.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Suça Etki Eden Nedenler

Bu suçla ilgili olarak cezanın artırılmasını veya daha az ceza verilmesini gerekti­ren özel bir hüküm öngörülmemiştir.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Teşebbüs

Bu suça teşebbüs mümkündür.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu İştirak

 Suça iştirakin her hali (faillik, azmettirme ve yardım etme) müm­kündür.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu İçtima

Suçların içtimai bakımından özel bir kural getirilmediğinden bu hu­susta genel hükümler (42-44.md.) uygulanır.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Kovuşturma

Bu suçun soruşturma ve kovuşturması re’sen yapılır.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Görevli Mahkeme

5235 sayılı Kanunun 10.maddesi uyarınca, bu suç dolayı­sıyla açılan davalara bakma görevi sulh ceza mahkemesine aittir.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Suçun Yaptırımı

Altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıdır.

TCK m 240 Mal Veya Hizmet Satımından Kaçınma Suçu Dava Zamanaşımı

YTCK’nun 66/1-e bendi uyarınca, bu suçun dava zamana­şımı süresi sekiz yıldır.

Tüzel Kişiler Hakkında Güvenlik Tedbiri Uygulanması

MADDE 242.- (1) Bu bölümde yer alan suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirle­rine hükmolunur.

242.madde hükmü uyarınca, YTCK’nun “Ekonomi, Sanayi ve Ticarete İlişkin Suçlar” başlıklı Dokuzuncu Bölümde yer alan suçların (235-241.md.) işlenmesi sure­tiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında, bu Kanunun 60. maddesinde gösterilen tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirlerine (iznin iptali ve mü­sadereye) hükmolunacağı belirtilmiştir. Yasa koyucu bu hükümle, bu suçların iş­lenmesi suretiyle özel hukuk tüzel kişilerin yararına haksız menfaat sağlanmasının toplumsal açıdan bir tehlike arz etmesi nedeniyle tüzel kişilerin suç işlenmesinin odak noktası olmalarının önüne geçmeyi amaçlamıştır. Tüzel kişilik yararına sağla­nan haksız menfaatin ekonomik nitelik taşıması şart değildir, manevi bir yarar da olabilir. Bir tüzel kişinin organ veya temsilcisinin bizzat kendi yararına veya üçüncü bir kişi yararına hareket ederek anılan suçlan işlemesi durumunda, tüzel kişi hak­kında güvenlik tedbirlerine hükmolunması söz konusu değildir.