Sürekli İş Göremezlik Geliri Nedir? Nasıl Bağlanır?

Sürekli İş Göremezlik Geliri Şartları ve Çeşitleri

Sürekli iş göremezlik geliri, iş kazası veya meslek hastalığı sonu­cu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara isti­naden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya bağlanır.

Buna göre bir sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri ödenebilme­si için;

– İş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürle­rin bulunması,

– Söz konusu hastalık ve özürlerin Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara isti­naden belirlenmesi,

-Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azalmış bulunduğunun tespit edilmesi,

gerekmektedir.

Sürekli iş göremezliğe yönelik tespitin yapılması için sigortalının varsa ilk işe giriş sağlık raporu, iş kazası ve meslek hastalığı bildirim belgesi, olayın Kanun’a göre iş kazası olup olmadığı veya sigortalının meslek hastalığına yakalandığı işyerine ait çalışma şartlarını net olarak belirtir soruşturma raporu ve tutanaklar, çalışır veya çalışamaz raporu, geçici iş göremezlik ödeneği belgesi, iş kazasından sonra veya meslek hastalığının tedavisi için başvurduğu hastanelerden alınan epikrizler ile tedavisi tamamlanıp bulguları sekel halini aldıktan sonra, son du­rumunu gösterir sağlık kurulu raporu ve dayanağı tüm belgelerin Ku­rum Sağlık Kurulu’nca incelenmesi gerekmektedir. Sağlık Kurulu, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlem­leri Yönetmeliği’nde belirlenen usul ve esaslara göre sigortalıların ça­lışma gücü veya meslekte kazanma gücü kayıp oranını tespit eder.

Sürekli iş göremezlik tam ve kısmi iş göremezlik olarak ikiye ay­rılır. Tam iş göremezlik, sigortalının mesleğinde hiç çalışamaması du­rumunu anlatır. Bir başka deyişle, tam iş göremez durumundaki sigor­talının meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı % 100’dür. Sigortalı­nın mesleğinde kazanma gücünün kısmen azalmış olması ise kısmi iş göremezlik olarak adlandırılır. Bu durumda, kısmi iş göremezlik, meslekte kazanma gücünün en az % 10, en fazla %99,99 yitirildiğini gösterir. Meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı % 10’un altında olan sigortalı, sürekli iş göremez durumuna girmediğinden sürekli iş göremezlik gelirine de hak kazanamaz.

Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Hesaplanması

4/a kapsamında sigortalı olanlar açısından iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından hak kazanılan gelirlerin hesaplanmasında;

• Günlük kazanç hesabına giren son takvim ayı 2008/Ekim (ha­riç) öncesi olanların gelirleri 506 sayılı Kanun’un mülga hükümlerine,
• Günlük kazanç hesabına giren son takvim ayı 2008/Ekim (da­hil) sonrası olanların gelirleri 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni sis­teme

göre hesaplanır.

Gelir sigortalının;

Tam iş göremezliği halinde; Günlük kazanç x 30 x %70 veya kısaca GK x 21,

Kısmi iş göremezliği halinde ise Günlük kazanç x 30 x %70 x Sürekli İş Göremezlik Derecesi (SİD) veya kısaca GK x 21 x SİD

formüllerine göre hesaplanır.

Sürekli kısmi iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi ora­nındaki tutarı kendisine ödenir.

Örneğin, günlük kazancı 30 TL olarak hesaplanan ve sürekli iş göremezlik derecesi % 45 olarak tespit edilen sigortalıya;

Gelir= 30 x 21 = 630 x % 45 = 283,50 TL gelir bağlanır.

Sigortalının başkasının bakımına muhtaç olması durumunda % 70 olan gelir bağlama oranı % 100 olarak dikkate alınır ve Gelir = GK x 30 x % 100 x SİD formülüne göre hesaplanır.

Bu şekilde hesaplanan gelir, günlük kazanç hesabına giren son takvim ayı itibariyle hesaplanan gelir olup, günlük kazanç hesabına gi­ren son ay ile gelir başlangıç tarihi arasında 5510 sayılı Kanun’un 55. maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre artırılarak belirlenir.

Son takvim ayı ile gelir başlangıç tarihi yılın ilk altı aylık döne­minde ise Ocak ödeme dönemi için aylıklara uygulanan artış oranı ka­dar, son takvim ayı ve gelir başlangıç tarihi yılın ikinci altı aylık dö­neminde ise, Ocak ödeme dönemi artışı uygulanmaksızın  ayı yılın ilk altı aylık döneminde, gelir başlangıç tarihi yılın ikinci altı aylık döneminde ise hesaplanan gelir hem Ocak ödeme dönemi hem de Temmuz ödeme döneminde aylıklara uygulanan artış oranı kadar artırılarak, sigortalının başlangıç tarihindeki geliri hesaplanır.

Sigortalının gelirinin hesaplanmasına esas günlük kazancı; iş kazasının olduğu veya meslek hastalığı halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki aydaki son üç ay içinde 5510 sayılı Kanun’un 80. maddesine göre hesaplanacak prime esas kazançlar top­lamının, bu kazançlara esas prim ödeme gün sayısına bölünmesi sure­tiyle hesaplanır.

On iki aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı nedeniy­le iş göremezliğe uğrarsa bağlanacak gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile iş göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas günlük kazanç toplamının, ça­lıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle; çalışmaya başladığı gün iş ka­zasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte çalışan benzeri bir si­gortalının günlük kazancı esas tutulur.

Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler dikkate alınmış ise gelire esas alınacak günlük kazanç, ücret toplamının ücret alman gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca, % 50 ora­nında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz.

İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yapılan üc­ret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden, ödenek ve gelirin hesabına esas alınan üç aylık dönemden önceki aylara iliş­kin olanlar dikkate alınmaz.

506 sayılı Kanun’un 22. maddesi gereği, iş kazası sonucu gelirle­rin sermaye olarak ödenmesi uygulaması 5510 sayılı Kanunla kaldı­rılmış olup, iş kazası sonucu gelir başlangıç tarihi Kanun’un yürürlük tarihinden sonra olan sigortalılar bu haktan yararlanamaz.

Sürekli İş Göremezlik Geliri Verilme Usulü

Sürekli iş göremezlik durumunun tespiti için Kurum Sağlık Kuru­luna gönderilecek belgeler arasında, varsa ilk işe giriş sağlık raporu, iş kazası ve meslek hastalığı bildirim belgesi, olayın Kanuna göre iş ka­zası olup olmadığı veya sigortalının meslek hastalığına yakalandığı iş­yerine ait çalışma şartlarını net olarak belirtir soruşturma raporu ve tu­tanaklar ile mahkemelerce iş kazası veya meslek hastalığı olduğunun kabul edildiğine dair belgeler, çalışır veya çalışamaz raporu, geçici iş göremezlik ödeneği belgesi, iş kazasından sonra veya meslek hastalı­ğının tedavisi için başvurduğu hastanelerden alınan epikrizler ile teda­visi tamamlanıp bulguları sekel hâlini aldıktan sonra, son durumunu gösterir sağlık kurulu raporu ve dayanağı tüm belgeler bulunur.

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, sigortalının çalış­tığı işten ayrılması, iş yerini kapatması veya devretmesi şartı aranmaz. Örneği Kurumca hazırlanan tahsis talep dilekçesi ile ilgili üniteye başvurması yeterlidir. Tahsis talep dilekçesine, bir adet belgelik fotoğ­rafı eklenir.

Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri;

1. Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi,
2. Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, buna ait Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporun tarihini,

takip eden ay başından başlar.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanlara, sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, kendi sigortalılığından dolayı, genel sağlık sigortası dâhil prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.

Sürekli İş Göremezlik Gelirinin Kesilmesi

Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri 5510 Sayılı Kanunun 94 üncü maddesine göre yapılan kontrol muayenesi sonucu sürekli iş gö­remezlik durumunun kalktığının anlaşılması hâlinde, yeni durumuna esas tutulan raporun tarihini takip eden ödeme dönemi başından kesi­lir.