Polisin Durdurması Nedir? Durdurma İşlemi Nasıl Yapılır?

Önalım Nedeniyle Tapu İptali Tescil Davasında Vekalet Ücreti

Polisin Durdurması Nedir? Durdurma İşlemi Nasıl Yapılır?

Bir kişiyi geçici olarak durdurmak, yakalama sayılmaz; yakalama sayılması için kişinin fiilen denetim altına alınması gerekir. Bu nedenle, ya­kalama dışındaki koruma tedbirinin de yasal da­yanağa kavuşturulması icap etmiştir. Bu amaçla, 2007 yılında PVSK’ya 4/A maddesi eklenmiş ve durdurma işlemine hukuksal bir kimlik kazandırıl­mak suretiyle yeni bir koruma tedbiri ihdas edil­miştir. Buna göre,

Polis, kişileri ve araçları;

Bir suç veya kabahatin işlenmesini ön­lemek (Dolayısıyla görüldüğü üzere, aslında “durdurma” için “yakalamadan” farklı olarak, bir suç şüphesinin varlığı gerekli değildir),

Suç işlendikten sonra kaçan faillerin yakalanmasını sağlamak, işlenen suç veya kabahatlerin faillerinin kimliklerini tespit etmek,

Polis, durdurduğu kişiye durdurma sebebini bildirir ve durdurma sebebine ilişkin sorular sora­bilir; kimliğini veya bulundurulması gerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini isteyebilir.
Durdurma yetkisinin kullanılabilmesi için po­lisin tecrübesine ve içinde bulunulan durumdan edindiği izlenime dayanan makul bir sebebin64 bulunması gerekir. Süreklilik arz edecek, fiilî du­rum ve keyfilik oluşturacak şekilde durdurma iş­lemi yapılamaz. Burada bahsi geçen tecrübeden; her kolluk görevlisinin kendi tecrübesi değil, po­lislik mesleğinin bugüne kadar oluşturduğu ortak standart tecrübeyi anlamak gerekir. Dolayısıyla bu tecrübeyi edinmiş olmak için uzun süreler po­lislik yapmış olmaya da gerek yoktur.

Durdurma süresi, durdurma sebebine esas teşkil eden işlemin gerçekleştirilmesi için zorunlu olan süreden fazla olamaz.

Durdurma sebebinin ortadan kalkması halin­de kişilerin ve araçların ayrılmalarına izin verilir.

Polis, durdurduğu kişi üzerinde veya aracın­da silah veya tehlike oluşturan diğer bir eşyanın bulunduğu hususunda yeterli şüphenin varlığı halinde, kendisine veya başkalarına zarar veril­mesini önlemek amacına yönelik gerekli tedbirle­ri alabilir. Bu amaçla kişinin üzerindeki elbisenin çıkarılması veya aracın, dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen bölümlerinin açılması istene­mez.

Ancak, el ile dıştan kontrol hariç, kişinin üstü ve eşyası ile aracının dışarıdan bakıldığında içerisi gö­rünmeyen bölümlerinin aranması; İçişleri Bakanlığı tarafından be­lirlenecek esaslar dâhilinde mül­ki amirin görevlendireceği kolluk amirinin yazılı, acele hâllerde son­radan yazıyla teyit edilmek üzere sözlü emriyle yapılabilir, şeklin­deki düzenleme Anayasa Mah­kemesinin 4/5/2017 tarihli ve E.: 2015/41, K.: 2017/98 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup, söz konusu iptal kararı 02/02/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kolluk amiri­nin kararı yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Bu fıkra kapsamında yapılan araç aramalarına ilişkin olarak kişiye, arama gerekçesini de içeren bir belge verilir.

Polis, görevini yerine getirirken, kendisinin polis olduğunu belirleyen belgeyi gösterdikten sonra65, kişilere kimliğini sorabilir. Bu kişilere kimliğini ispatlamaları hususunda gerekli kolaylık gösterilir. Belgesinin bulunmaması, açıklamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı be­yanda bulunması dolayısıyla ya da sair surette kimliği belirlenemeyen kişi tutularak durumdan derhal Cumhuriyet savcısı haberdar edilir. Bu kişi, kimliği açık bir şekilde anlaşılıncaya kadar gözaltına alınır ve gerekirse tutuklanır. Gözaltına ve tutuklamaya karar verme yetkisi ve usûlü ba­kımından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.

Yeri gelmişken 18 Haziran 2020 ta­rihinde Resmi Gazetede yayımla­narak yürürlüğe giren ve 772 sayılı Kanunu yürürlükten kaldıran 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu’nun ilgili hükümlerine de değinmekte fayda olduğunu düşü­nüyoruz. Buna göre, bekçilerin ön­leyici ve koruyucu görev ve yetkile­ri anılan Kanun’un 6. maddesinde şu şekilde sayılmıştır:

  1. Görev saatleri içinde görevlendiril­dikleri bölgede devriye hizmeti yü­rütmek,
  2. Görev bölgeleri içinde bulunan ko­nut, iş yeri ve araçlar gibi malların korunmasında sahipleri tarafından noksan alınan tedbirleri tamamlat­tırmak,
  3. Görev saatleri içerisinde vâkıf ol­dukları şüpheli durum veya kişileri bağlı bulundukları genel kolluk bi­rimlerine bildirmek,
  4. Kamu düzenini bozacak mahiyette­ki gösteri, yürüyüş ve karışıklıkların önlenmesi amacıyla genel kolluk kuvvetleri gelinceye kadar önleyici tedbirleri almak,
  5. Görev bölgeleri içinde uyuşturucu madde imal edildiği, satıldığı veya kullanıldığından, kumar oynandı­ğından ya da fuhuş yapıldığından şüphe edilen yerleri bağlı bulun­dukları genel kolluk birimlerine bil­dirmek,
  6. Kişilerin can, mal ve ırzına yönelik saldırı ve tehditleri önlemek ve ge­nel kolluk kuvvetleri gelinceye ka­dar gerekli tedbirleri almak,
  7. Mahalle sakinlerini etkileyen elekt­rik, su, doğalgaz, kanalizasyon gibi arızalan, bağlı bulunduğu ge­nel kolluk birimleri ile ilgili kurum ve kuruluşlara bildirmek ve görevli ekipler gelinceye kadar gerekli ön­leyici tedbirleri almak,
  8. Halkın sükûn ve istirahatini bozan­ları ve başkalarını rahatsız edenleri engellemek,
  9. Sokak, geçit ve meydanları tıkaya­rak trafiğe mâni olan taşıtların ve diğer engellerin kaldırılmasını sağ­lamak ve gerektiğinde bağlı bulun­duğu genel kolluk birimlerine bil­dirmek,
  10. Yangın, deprem, su baskını gibi afet ve tehlikelerde genel kolluğu bilgilendirmek ve görevli ekipler gelinceye kadar gerekli önleyici tedbirleri almak

Ayrıca bu Kanun’un 7. maddesi ile bekçilere durdurma ve kimlik sor­ma yetkisi de verilmiş olup ilgili hüküm şu şekildedir:

Çarşı ve mahalle bekçileri, gö­rev bölgesi ve çalışma saatleri ile sınırlı olmak kaydıyla kişileri ve araçları;

  1. Bir suç veya kabahatin işlenmesini önlemek,
  2. Suç işlendikten sonra kaçan faille­rin yakalanmasını sağlamak, işle­nen suç veya kabahatlerin failleri­nin kimliklerini tespit etmek,
  3. Hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş olan kişileri tespit etmek,
  4. Kişilerin hayatı, vücut bütünlüğü veya mal varlığı bakımından ya da topluma yönelik mevcut veya muh­temel bir tehlikeyi önlemek, amacıyla durdurabilir.

Durdurma yetkisinin kullanılabil­mesi için makul bir sebebin bulun­ması gerekir. Süreklilik arz edecek, fiilî durum ve keyfîlik oluşturacak şekilde durdurma işlemi yapıla­maz.

Çarşı ve mahalle bekçisi, görevini yerine getirirken kendisinin çarşı ve mahalle bekçisi olduğunu belir­leyen belgeyi gösterdikten sonra, durdurduğu kişiye durdurma sebe­bini bildirir ve durdurma sebebine ilişkin sorular sorabilir, kimliğini veya bulundurulması gerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini iste­yebilir. Bu kişilere kimliğini ispat­lama hususunda gerekli kolaylık gösterilir.

Belgesinin bulunmaması, açık­lamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı beyanda bu­lunması dolayısıyla ya da sair su­rette kimliği belirlenemeyen kişi tutularak durumdan derhal genel kolluk görevlileri haberdar edilir.

Durdurma süresi, durdurma sebe­bine esas teşkil eden işlemin ger­çekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan makul süreden fazla olamaz.

Durdurma sebebinin ortadan kalk­ması hâlinde kişilerin ve araçların ayrılmalarına izin verilir.

Çarşı ve mahalle bekçisi, durdur­duğu kişi üzerinde veya aracında silah ya da tehlike oluşturan diğer bir eşyanın bulunduğu hususunda yeterli şüphenin varlığı hâlinde, kendisine veya başkalarına zarar verilmesini önlemek amacına yö­nelik el ile dıştan kontrol dâhil ge­rekli tedbirleri alabilir. Bu amaçla kişinin üzerindeki elbisenin çıkarıl­ması veya aracın, dışarıdan bakıl­dığında içerisi görünmeyen bölüm­lerinin açılması istenemez.

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Call Now Button
WhatsApp chat