Kimler tanıklık yapmaktan çekinebilir? Kimler yeminsiz dinlenebilir?

Kimlerin tanıklıktan çekinebileceği kanunda gösterilmiştir. Tanıklıktan çekinebilecek kişiler temel olarak iki gruba ayrılırlar.

a) Birinci grupta şüpheli veya sanığa ailesel yakınlığı olan kişiler bulunmaktadır. Bu kişilere dinlenmeden önce tanıklıktan çekinebilecekleri önceden hatırlatılacaktır. Bu kimselerin dinlenirken de tanıklıktan çekinmeleri mümkündür. Bunlar:

1- Şüpheli veya sanığın nişanlısı.

2- Evlilik bağı kalmasa, boşanmış olsalar bile şüpheli veya sanığın eşi.

3- Şüpheli veya sanığın kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu. Yani anne, baba, büyükanne ve büyükbaba, çocuklar ve torunlar, kayınpeder ve kayınvalide, eşin çocukları bu kapsamdadır.

4- Şüpheli veya sanığın üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları. Yani şüpheli veya sanığın kardeşleri, amcası, dayısı, halası ve teyzesi ile eşinin kardeşleri tanıklıktan çekinebilir.

5- Şüpheli veya sanıkla aralarında evlatlık bağı bulunanlardır.

Eğer bu kişilerin yaşı küçükse veya akıl hastalığı yahut akıl zayıflığından dolayı tanıklıktan çekinmenin önemini kavrayamayacak durumdalarsa ancak kanuni temsilcilerinin uygun bulması halinde tanıklık yapabileceklerdir. Eğer kanuni temsilci şüpheli veya sanık konumundaysa bu konuda rıza veremeyecektir.

Ayrıca tanık, kanunun 48. maddesi uyarınca kendisini veya yukarıda sayılan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir. Bu hakkının tanığa önceden hatırlatılması gerekmektedir.

b) Tanıklıktan çekinebilecek ikinci grup kişiler ise meslekleri nedeniyle tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kişilerdir. Kanun bu kişiler bakımından çekinmeyi bir hak gibi düzenliyor görünse de öğreti, meslek sırrının korunması için bu meslek mensuplarının tanıklıktan çekinme mecburiyeti altında olduğunu kabul etmektedir. Bunlar da kanunda şöyle sayılmıştır:

1- Avukatlar veya stajyerleri veya yardımcılarının, bu sıfatları dolayısıyla veya yüklendikleri yargı görevi sebebiyle öğrendikleri bilgiler ile ilgili konularda tanıklıktan çekinebilirler. Avukatlık mesleği mensupları, şüpheli veya sanık tanıklık yapmaları hususunda rıza gösterse dahi dilerlerse tanıklık yapmaktan çekinebilecektir. Gerçekten de Avukatlık Kanunu m.36’da avukatların meslekleri ile ilgili olarak öğrendikleri hususları açığa vurmalarının yasak olduğu belirtilmiştir; sonrasında da avukatların ancak ilgilinin rızasını alarak tanıklık yapabilecekleri, bu halde dahi tanıklık yapmaktan çekinebilecekleri söylenmiştir.

2- Hekimler, diş hekimleri, eczacılar, ebeler ve bunların yardımcıları ve diğer bütün tıp meslek veya sanatları mensuplarının, bu sıfatları dolayısıyla hastaları ve bunların yakınları hakkında öğrendikleri bilgilerle ilgili konularda tanıklıktan çekinirler

3- Mali işlerde görevlendirilmiş müşavirler ve noterlerin bu sıfatları dolayısıyla hizmet verdikleri kişiler hakkında öğrendikleri bilgilerle ilgili konularda tanıklıktan çekinebilirler.

Avukatlar ve doktorlar grubunda sayılan kimseler ilgililer rıza gösterdiği halde tanıklıktan çekinemezler; tanıklık yapmak zorundadırlar.

Tanıklıktan çekinebilecek olan bir kişi, duruşmada tanıklıktan çekindiğinde, daha önceden vermiş olduğu beyanlar veya ifadeler artık duruşmada okunamaz (madde 210/2).

Tanık kural olarak yemin altında tanıklık beyanı vermek zorunda olsa da bu kuralın istisnaları vardır. Aşağıdaki kişiler yeminsiz dinlenmektedir:

1- Dinlenme sırasında onbeş yaşını doldurmamış olanlar.

2- Ayırt etme gücüne sahip olmamaları nedeniyle yeminin niteliği ve önemini kavrayamayanlar.

3- Soruşturma veya kovuşturma konusu suçlara iştirakten veya bu suçlar nedeniyle suçluyu kayırmaktan ya da suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirmekten şüpheli, sanık veya hükümlü olanlar.

Bu kişilerin yanı sıra şüpheli veya sanığın yakını olmaları hasebiyle tanıklıktan çekinme hakkına sahip olanlara yemin verip vermemek hakim veya mahkemenin takdirine bağlıdır. Ancak, tanık yine de yemin etmekten çekinebilir.

CategoryMakale
Yorum Yazın:

*

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Call Now Button
WhatsApp chat