İhtiyati Tedbir Davası Nasıl Açılır?

(6100 sayılı HMK. m. 389-399, 6098 s. TBK. m. 49)

Görev ve Yetki

a- Dava açılmadan önce ihtiyati tedbir, esas (dava) hakkında yetkiyi mahkemeden is­tenir (6100 s. HMK. m. 390/1).

b- Dava açıldıktan sonra, her türlü ihtiyati tedbir yalnız asıl davaya bakmakta olan mahkemeden istenir (6100 s. HMK m. 390/1).

Açıklamalar

Davacının davayı kazanması halinde dava konusu hakkının tehlikeye girmesini önle­mek bakımından davadan önce veya dava sırasında haklarının güvence altına almaya yarayan tedbirlere ihtiyati tedbir denilmektedir.

Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.

Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir ye­diemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıra­cak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir.

Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde, hâkim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir.

Karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebilir. Aksine karar verilmedikçe, itiraz icrayı durdurmaz.

İhtiyati tedbir kararında;

a- Tereddüde yer vermeyecek şekilde, neyin üzerinde ve ne tür bir tedbire karar ve­rildiği,

b- Talepte bulunanın, ne tutarda ve ne türde bir teminat göstereceği yazılır.

İhtiyati tedbir talebinin reddi hâlinde, kanun yoluna başvurulabilir. Bu başvuru önce­likle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. (6100 s. HMK m. 391/3)

İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez.

Asıl davaya ilişkin hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasın­dan itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması üzerine teminat iade edilir.

İhtiyati tedbir kararının verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde uygulanmasının ta­lep edilmesi zorunludur. Bu kurala uyulmazsa, kanuni süre içinde dava açılmış olsa dahi, tedbir kararı kendiliğinden kalkar. (6100 s. HMK m. 393/1)

Tedbir kararının uygulanması, kararı veren mahkemenin yargı çevresinde bulunan veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden talep edilir. Mahke­me, kararında belirtmek suretiyle, tedbirin uygulanmasında, yazı işleri müdürünü de gö­revlendirebilir.

İhtiyati tedbir kararının uygulanması için, gerekirse zor kullanılabilir. Zor kullanmak hususunda, bütün kolluk kuvvetleri ve köylerde muhtarlar, uygulamayı gerçekleştirecek memurun yazılı başvurusu üzerine, kendisine yardım etmek ve emirlerine uymakla yüküm­lüdürler.

İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygu­lanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebli­ğinden itibaren bir hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve temi­nata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz edebilir.

İhtiyati tedbir kararının uygulanması sebebiyle menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü ki­şiler de ihtiyati tedbiri öğrenmelerinden itibaren bir hafta içinde ihtiyati tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilirler.

İtiraz dilekçeyle yapılır. İtiraz eden, itiraz sebeplerini açıkça göstermek ve itirazının dayanağı olan tüm delilleri dilekçesine eklemek zorundadır. Mahkeme, ilgilileri dinlemek üzere davet eder; gelmedikleri takdirde dosya üzerinden inceleme yaparak kararını verir. İtiraz üzerine mahkeme, tedbir kararını değiştirebilir veya kaldırabilir.

İtiraz hakkında verilen karara karşı, kanun yoluna başvurulabilir. Bu başvuru öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır. Kanun yoluna başvurulmuş olması, tedbirin uygu­lanmasını durdurmaz.

Aleyhine ihtiyati tedbir kararı verilen veya hakkında bu tedbir kararı uygulanan kişi, mahkemece kabul edilecek teminatı gösterirse, mahkeme, duruma göre tedbirin değişti­rilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir.

Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa, talep üzerine ihtiyati tedbirin değiştirilme­sine veya kaldırılmasına teminat aranmaksızın karar verilebilir.

İhtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorundadır. Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.

İhtiyati tedbir kararının etkisi, aksi belirtilmediği takdirde, nihai kararın kesinleşmesi­ne kadar devam eder.

İhtiyati Tedbir Davası Dilekçe Örneği

SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

İHTİYATİ TEDBİR VE TESPİT

TALEP EDEN : ……………………………. (T.C… Kimlik no……….. )

Adres:………………………………..

VEKİLİ                        :    Av……………………..

Adres:………………………………..

KARŞI TARAF             :                                  

Adres:………………………………..

KONU                         :   İhtiyati tedbir talebidir.

AÇIKLAMALAR : 1- Müvekkilimin 20 aşkın bir zamandır zilyetliğinde bulunan adresinde bulunan taşınmazın bir bölümüne davalı haksız olarak inşaat yapmaktadır. (EK-1)

2- Zilyetliğin korunmasına dair hükümler uyarınca dava açacağımdan, davalı tarafın­dan yapılmakta olan inşaatın tedbiren durdurulması iş bu talepte bulunma zarureti hâsıl olmuştur.

DELİLLER                   : Vergi kaydı, keşif, bilirkişi incelemesi, tanık beyanı ve her türlü delil,

HUKUKİ SEBEPLER : 6100 s. HMK m. 389- 399, 6098 s. TBK. m. 49 ve ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle,

• Resen seçilecek ehil bilirkişi marifetiyle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapı­larak;
• Davalı tarafından haksız olarak yapılan inşaatın durdurulması suretiyle ihtiyatı ted­bir konulmasına,

Karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz……… /…./….

İhtiyati Tedbir isteyen Vekili

Av                                

EKLER:

EK-1 Vergi kayıtları

EK-2 Tanık isim ve adresleri

EK-3 Onanmış Vekâletname örneği