Hakim ve Savcıların Üstü Havaalanında Aranır mı?

Hakim ve Savcıların Üstü Havaalanında Aranır mı?

İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
(Emniyet Genel Müdürlüğü)

İlgi :26/12/2012 tarihli ve B.05.1.EGM.0.61.34294-(63210)-983-1286/2011-250977sayılı yazı.

Havalimanlarına girişlerde hâkim ve Cumhuriyet savcılarının bagajlarının ve üstlerinin aranıp aranmayacağı, yine ALES sınavı girişinde Hâkim-Savcı kimlik kartını görevlilere gösteren hâkim ve Cumhuriyet savcılarının üstlerinin aranıp aranamayacağı hususlarında görüş talebini içeren ilgi yazı incelendi.

X- Sonuç;
Adlî arama bakımından; hâkim ve savcıların adlî olarak aranmasında bir sorun bulunmamaktadır.
Zira;
a) Görev suçları sebebiyle aramada başta anayasa olmak üzere, Hâkimler ve Savcılar Kanunu, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu hükümlerine tabi kılınmış,
b) Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda ise; genel hükümlere göre yapılmaktadır. Yani normal vatandaş bakımından hangi hukukî prosedür uygulanıyorsa hakim ve savcı için de aynı prosedür uygulanmaktadır.
c) Kişisel suç bakımından da; sadece 2802 sayılı Kanun’un 93′üncü maddesi gereğince suçun işlendiği yere en yakın ağır ceza mahkemesi başsavcısı tarafından soruşturma yürütülmekte, ancak diğer ceza muhakemesi işlemleri genel soruşturma usulüne göre yapılmaktadır.
Önleme araması; suçun işlenmesinin önlenmesi amacıyla yapılan arama, adli arama ise; suç işleyen kişiyi yakalama ya da suç delillerine elkoymaya yönelik bir aramadır. Önleme araması, kolluk tarafından yerine getirilmekte olup, bu birimin amiri vali ve kaymakamdır. Suçun işlenmesinin önlenmesinden asıl sorumlu olan kişi vali ve kaymakam olduğundan ona niyabeten görev yapan önleyici kolluk Kanunlarında açık bir hüküm bulunmamasına rağmen kendi amiri olan vali ve kaymakamı arayamamaktadır.
Önleme araması suçun işlenmesinin önlenmesine yönelik bir koruma tedbiridir. Bütün çabalara rağmen suç işlenmiş ise artık burada vali ve kaymakamın bir yetkisi kalmamakta, artık Cumhuriyet savcısının soruşturma yapma yetki ve görevi başlamaktadır.
Hâkim ve savcıların suç işlemesi halinde dahi üzerlerinin kolluk tarafından aranması sadece 2802 sayılı Kanun’un 94’üncü maddesinde yer alan ve ağır ceza mahkemesinin görevine giren suç halinde işlenen suçlarda ve belli şartlarda doğmaktadır. Bu hal, yani hâkim ve savcının ağır ceza mahkemesinin görevine giren ve suçüstü halindeki suç dışında, yani kişisel suçlarda, görevi sebebiyle veya görevi sırasında işlenen suçlarda ise kanunun aradığı usul ve şartlar gerçekleşmesi durumunda oluşmaktadır.
O halde, hâkim ve savcının sadece önleme araması sebebiyle üzerlerinin aranması değil, suç işlemesi durumunda dahi aranmaları anayasa ve kanunda öngörülen usul ve yöntemlere tabi kılınmıştır.
Bir başka deyişle hâkim ve savcı suç işlese dahi kolluğun arama yetkisi sınırlı iken, suçun işlenmesinin önlenmesi amacıyla üzerlerinin aranmasını kabul etmek belirtilen gerekçeler karşısında uygun görülmemektedir.
Bu düşünceden yola çıkarak, ceza ve infaz kurumlarına giren hâkim ve savcıların üzerlerinin aranması kanunla getirilen bir düzenlemeyle hukukumuza girmiştir.
Bu itibarla;
1- Devletin en temel işlevlerinden biri olan yargı yetkisini kullanan hâkim ve savcıların hâkimlik ve savcılık mesleğinin özelliği ve teminat ilkeleri göz önünde bulundurularak;
a) Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâlleri dışında suç isnadı nedeniyle aranamayacakları hususunun 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun 88’inci maddesinde düzenlenmesi,
b) 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun Ek 1’inci maddesinde kimlerin aranamayacağının düzenlenmemiş olması,
c) Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin 25’inci maddesindeki düzenlemelerin bu yerlerde yapılan önleme aramalarının hâkim kararıyla yapılacağı kuralına bir istisna teşkil etmesi,
d) 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 86’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında hâkim ve Cumhuriyet savcıların yanı sıra avukatların da elle üzerlerinin aranmasına ilişkin ayrı bir istisnanın bu kurumların özelliği gereğince önleme amaçlı olarak getirilmesi ve bu kişilerin ancak duyarlı kapı cihazının ikazının sürmesi halinde elle aramayı kabul ettikleri takdirde kuruma girebileceklerinin belirtilmesi,
Karşısında yukarıda değerlendirme bölümünde yapılan açıklamalar da dikkate alınmak suretiyle hâkim ve savcıların 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanundan kaynaklanan yasal muafiyetlerinin ortadan kalkmaması sebebiyle hava meydanlarında güvenliğinin sağlanması amacıyla oluşturulmuş güvenlik noktalarında önleme amacıyla da olsa üzerlerinin ve eşyalarının elle aranamayacağı,
2- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 86’ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki düzenlemenin örnek alınmak suretiyle sorunun kanun yoluyla çözülmesinin daha uygun olacağı,
3- Kamu ve özel havaalanlarında;
a) Can ve mal güvenliğinin sağlanması, yolcu ve eşya trafiğinin güvenlik içinde yürütülmesi, yangın vesair tehlikelere karşı korunması amacı ile gereken önlemlerin alınması;
b) Kanun dışı eylemlere karşı, yolcuların, mürettebatın, yer personelinin ve halkın güvenliği için alınacak tedbirlerin ve hizmetlerin düzen içinde ve süratle yürütülmesine engel olmayacak şekilde düzenlenmesi,
c) Yolcuların, bagajların, yolcu beraberindeki eşyaların kontrol ve denetiminden geçirilmesini sağlayacak, silah, patlayıcı madde ve uçak için tehlike arzeden maddelerin havaalanı sınırları içerisine ve uçağa girişini önleyecek, caydıracak, muhtemel saldırıyı uçağa ulaşmadan ortaya çıkaracak tedbirlerin alınması,
d) Yolcunun haberi olmadan bagajına veya eşyaları arasına tehlikeli madde yerleştirilerek terör eylemi girişiminde bulunulabilmesi gibi, bizzat seyahat eden şahsın da güvenliğinin sağlanabilmesi,
Bakımından hâkim ve savcıların hem kendi güvenlikleri hem de kamu güvenliği için havaalanlarında bulunan güvenlik kontrolünden geçmesinin, girişlerinde duyarlı kapıyı kullanmalarının, bagaj ve çantalarının da x-ray cihazından geçirilmesinin, beraberindeki silahlarının da belirlenen prosedüre uygun olarak işleme tabi tutulmasının,
Uygun olacağı düşünülmekte olup, yine ALES sınavı girişinde Hâkim-Savcı kimlik kartını görevlilere gösteren hâkim ve Cumhuriyet savcılarının üstlerinin aranıp aranamayacağı hususuna ilişkin Bakanlığımız Personel Genel Müdürlüğünün, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına hitaben yazmış olduğu 05/03/2012 tarih ve B.03.0.PER.0.00.00.07/1118-10147 sayılı yazısı ekte gönderilmiştir.
Bilgilerine arz olunur.

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Call Now Button
WhatsApp chat