Ciro ve Türleri

Temlik Cirosu

Cironun asıl gayesine hizmet eden ciro türüdür. Yani senetteki hakkı devreden cirodur. Beyaz veya tam ciro olabilir. Bu şekilde devralan kimse temlik, tahsil ve rehin cirosu yapabilir. Tüm haklan ciro edilene verir. Üç fonksiyonu vardır.

Temlik Fonksiyonu

Bir poliçe muhataba, bir bono keşideciye ibraz edilince keşideci yetkili hâmili araştıracaktır. Buna teşhis fonksiyonu denir. Araştırmazsa kötü ödeyendir ve bir daha öder.

Teminat Fonksiyonu

Hâmil senetten doğan hakkını hem keşideci hem muhatap hem lehdar ve hem de cirantalara karşı ileri sürebilir. Her imzası olan kefil olmuş oluyor. Uygulamada hâmil kimseye güvenmezse araya başka bir ciranta koyuyorlar ve onu borçlu hale getiriyorlar.

Rehin Cirosu

Senet bedelini reddetmek için “bedeli rehindir”, “bedeli teminattır”, “bedeli güvencedir” gibi kayıtlar koyup imzalarsak rehin cirosu olur. Rehin alan kimse ancak tahsil cirosu yapar. Temlik ve rehin cirosu yapamaz.

Tahsil Cirosu

Amacı senet bedelinin tahsildir. Uygulamada vekil ciro denir, “vekaleten, tahsil için, kabz içindir” denir. Tahsil cirosu ile alan tahsil cirosu ile devreder.

Ciroda ayrıca son hâmilin hak sahibi sayılması için senedin zilyetliğinin devre de gerekir.

Kısmi ciro hükümsüz olduğundan, iki lehdarı bulunan senedin, lehdarından birinin cirosu ile tedavül edemeyeceği, hâmilin bu ciro ile hak sahibi olamaz. (Y. 12. HD. 31.01.1985-11501/799)

Parmak İzi Cironun Geçerlik Şartı: Senetteki ara cirantalardan Ş.B. parmak basarak ciro işlemi yapmıştır. Bu parmak iziyle yapılan cironun geçerli olabilmesi için HUMK’un 297/2’nci maddesindeki koşulların yerine getirilmesi gerekir. Mevcut haliyle Ş.’nin cirosu geçersiz olduğundan bu ciro ile senede hâmil olan takip yapan S.Ş. yetkili hâmil değildir. İtirazın kabulüne karar verilmek gerekirken reddi isabetsizdir. (Y. 12. HD. 01.06.2000-7769/9089)

Poliçenin devredilmesi

Madde 593 – Her poliçe, sarahaten, emre yazılı olmasa dahi, ciro ve teslim yolu ile devrolunabilir.

Keşideci poliçeye: “Emre yazılı değildir.” kelimelerini veya aynı manayı ifade eden bir kaydı derç etmişse, poliçe ancak alacağın temliki yolu ile devrolunabilir ve bu devir alacağın temlikinin hukuki neticelerini doğurur.

Ciro, poliçeyi kabul etmiş olsun veya olmasın muhataba, keşideciye veya poliçe ile borç altına girmiş olanlardan herhangi birine de yapılabilir. Bu kimseler poliçeyi yeniden ciro edebilirler

Ciro

Kayıtsız, şartsız olması

Madde 594 – Cironun kayıtsız ve şartsız olması lazımdır. Cironun tabi tutulduğu her şart yazılmamış addolunur.

Kısmi ciro batıldır.

Hâmiline ciro beyaz ciro hükmündedir.

Cironun şekli

Madde 595 – Cironun poliçe veya poliçeye bağlı olan ve “alonj” denilen bir kağıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması lazımdır.

Lehine ciro yapılan kimsenin ciroda gösterilmesine lüzum olmadığı gibi ciro, cirantanın sadece imzasından bile ibaret olabilir. Bu şekilde cirolara “beyaz ciro” denilir. Bunun muteber olması için cironun poliçenin arkasına veya alonj üzerine yazılması lazımdır.

Cironun hükümleri

Nakil vazifesi

Madde 596 – Ciro ve teslim neticesinde poliçeden doğan bütün haklar devredilmiş olur.

Ciro beyaz ciro ise hâmil:

  1. Ciroyu kendi namına veya diğer bir şahıs namına doldurabilir;
  2. Poliçeyi yeniden beyaz olarak yahut diğer muayyen bir şahsa tekrar ciro edebilir;
  3. Beyaz ciroyu doldurmaksızın ve poliçeyi tekrar ciro etmeksizin poliçeyi başka bir kimseye verebilir.
  4. Teminat vazifesi

Madde 597 – Aksine şart bulunmadıkça ciranta poliçenin kabul edilmemesinden ve ödenmemesinden mesuldür.

Ciranta, poliçenin tekrar ciro edilmesini yasak edebilir; bu halde, senet sonradan kendilerin ciro edilmiş olan kimselere karşı mesul olmaz.

Hak sahipliğini ispat vazifesi

Madde 598 – Bir poliçeyi elinde bulunduran kimse, son ciro beyaz ciro olsa dahi kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde salahiyetli hâmil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse son ciroyu imzalayan kimse, poliçeyi beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Poliçe herhangi bir surette hâmilin elinden çıkmış bulunursa yukarı ki fıkrada yazıh hükümlere göre hakkı anlaşılan yeni hâmil, ancak poliçeyi kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisabında ağır bir kusur bulunduğu takdirde o poliçeyi gerivermekle mükelleftir.

Defiler

Madde 599 – Poliçeden dolayı kendisine müracaat olunan kimse keşideci veya önceki hâmillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya mevcut olan münasebetlere dayanan def ileri müracaatta bulunan hâmile karşı ileri süremez; meğer ki, hâmil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. Alacağın temliği yoluyla yapılan devirlere ait hükümler mahfuzdur. V. Cironun hususi çeşitleri 1. Tahsil için ciro

Madde 600 – Ciro “Bedeli tahsil içindir”, “Kabz içindir”, “Vekaleten” ibaresini veya sadece tevkili ifade eden diğer herhangi bir kaydı ihtiva ederse hâmil, poliçeden doğan bütün haklarukullanabilir; fakat o poliçeyi ancak tahsil cirosu şeklinde tekrar ciro edebilir.

Poliçeden mesul olanlar bu halde ancak cirantaya karşı ileri sürebilecekleri def ileri hâmile karşı dermeyan edebilirler.

Tahsil için verilen ciroda mündemiç bulunan salahiyet, bu salahiyeti verenin ölümü ile sona ermeyeceği gibi onun medeni haklan kullanma ehliyetini kaybetmesiyle de ortadan kalkmaz.

Rehin cirosu

Madde 601 – Ciro, Bedeli teminattır”, “Bedeli rehindir? ibarelerini yahut terhi ifade eden diğer herhangi bir kaydı ihtiva ederse, hâmil poliçeden doğan bütün haklar kullanabilir fakat kendisi tarafından yapılan bir ciro ancak tahsil cirosu hükmündedir

Poliçeden mesul olanlar, kendileriyle ciranta arasında doğrudan doğruya mevcut olan münasebedere dayanan def ileri hâmile karşı ileri süremezler, meğer ki, hâmil poliçe iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.

Vadeden sonraki ciro

Madde 602 – Vadenin geçmesinden sonra yapılan ciro, vadeden önce yapılan bir

cironun hükümlerini doğurur; şu kadar ki, ödenmeme protestosundan yahut bu protestonun tanzimi için muayyen olan müddetin geçmesinden sonra yapılan ciro ancak alacağın temliki hükümlerini meydana getirir.

Aksi sabit oluncaya kadar tarihsiz bir ciro protestosunun tanzimi için muayyen olan müddetin geçmesinden önce yapılmış sayılır.

CategoryMakale
Yorum Yazın:

*

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Call Now Button
WhatsApp chat