Ceza Hukukunda Mahsup Nedir? Nasıl Yapılır?

TCK m. 63 hükmü gereğince, “Hüküm ke­sinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nede­niyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis ceza­sından indirilir. Adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda, bir gün yüz Türk Lirası sayılmak üzere, bu cezadan indirim yapılır.” Kanunumuz “mahsubun mecburiliği” sistemini kabul etmiştir.

Kanun, “bütün hâller” ifadesini kullandığın­dan, hürriyetin sınırlandığı yerin önemi yoktur. Güvenlik kuvvetlerince götürülürken yolda geçen süre dahi buna dahildir. Ancak bu bağlamda, adli kontrol altında geçen sürenin mahsubu kural ola­rak mümkün değildir. Aynı şekilde kişinin, koşullu salıverildikten sonra sosyal ortamda çekilmesi gereken ceza miktarından da mahsup yapılabil­mesi mümkün değildir.

Öte yandan, tutuklu kalınan sürenin mahkû­miyetten mahsup edilebilmesi için, tutukluluğun mahsup yapılacak suça konu mahkumiyete ait olması gerekmeyip, sanığın tutuklu kaldığı suç­tan dolayı verilecek hüküm kesinleşmeden önce işlemiş olduğu diğer suç nedeniyle de tutuklu kalınan sürenin mahsubu olanaklıdır. Burada önemli olan husus, mahsuba konu olan mahku­miyete ait suçun, tutuklu kalınan suçtan verilen hükmün kesinleşmesinden önce işlenmesidir. Örneğin, kişi A suçundan dolayı cezaevinde tu­tuklu iken B suçundan dolayı da hüküm giymiş ve bu hüküm kesinleşmiştir. A suçundan dolayı yapılan yargılama neticesinde de beraat etmiş olsun. İşte bu durumda A suçundan dolayı tutuk­lu kaldığı süre, B suçundan dolayı hüküm giydiği süreden düşülecektir. Hatta özgürlüğün kısıtlan­dığı suç ile mahkûm olunan suçun farklı mahke­melerde olması dahi mahsubu engellemez.

Ayrıca ağırlaştırılmış müebbet veya mü­ebbet hapis cezalarında da koşullu salıverilme mümkün olabileceğinden mahsubun mümkün olduğunun kabulü gerekir.

Mahsup kural olarak hükmü veren mahke­mece yapılır. Ancak bazı durumlarda cezanın infazı aşamasında infazı gerçekleştiren Cumhu­riyet savcısı tarafından da yapılabilir.

Kişi hakkında hem hapis hem adli para ceza­sına hükmedilmişse, mahsup önce hapis, daha sonra adli para cezasından yapılır. Kısa süreli hapis cezasının TCK m. 50 hükmü uyarınca adli para cezasına çevrilmiş olması durumunda ise asıl mahkûmiyet çevrilen adli para cezası olaca­ğı için bunun üzerinden (1 gün=100TL) mahsup yapılır.

Türk Ceza Kanunu’nun 16. maddesi uyarın­ca da “Nerede işlenmiş olursa olsun bir suçtan dolayı, yabancı ülkede gözaltında, gözlem altın­da, tutuklulukta veya hükümlülükte geçen süre, aynı suçtan dolayı Türkiye’de verilecek cezadan mahsup edilir. ”