Bir kişinin yakalanması ne demektir? Yakalama işlemini kimler, hangi koşullarda yapabilir?

Yasal tanımına göre yakalama, “Kamu güvenliğine, kamu düzenine veya kişinin vücut veya hayatına yönelik var olan bir tehlikenin giderilmesi için denetim altına alınması gereken veya suç işlediği yönünde hakkında kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan kişinin gözaltına veya muhafaza altına alma işlemlerinden önce özgürlüğünün geçici olarak ve fiilen kısıtlanarak denetim altına alınmasını” ifade eder. Burada belirtilen sebeplerden biri olmadan yakalama yapıldığında bu, Türk Ceza Kanunu madde 109’da düzenlenen kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun kapsamına girecektir. Yakalama nedenlerinin varlığı, hakim kararı olmadan bir kişinin özgürlüğünden yoksun kılınmasını hukuka uygun hale getirir. Yakalama, şüphelinin özgürlüğünün kısıtlandığı andan durumun cumhuriyet savcısına bildirilmesi üzerine savcının gözaltına alma veya serbest bırakma kararı vermesine kadar devam eder.

Yakalama yetkisine kolluk görevlileri sahip olduğu gibi belli hallerde sıradan vatandaş da yakalama yapabilir. Herkesin yakalama yapabileceği haller Ceza Muhakemesi Kanunu madde 90’da şöyle belirtilmiştir:

1- Kişiye suçu işlerken rastlanması. Örneğin çocuğunu döven bir kadını yakalamak bu halin kapsamına girecektir.

2- Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması. Sokakta bir kadının çantası ile kaçmakta olan kapkaççının yakalanması bu hale girer.

Yakalama yapılırken kişinin hareket özgürlüğünü engelleyecek bağlama, kapatma gibi tedbirlere başvurulabilir. Orantılı şekilde bir miktar kuvvet kullanılması da kabul edilebilir; ancak silah kullanılamaz. Bu şekilde yakalanan kişi geciktirilmeksizin polise veya jandarmaya teslim edilecektir.

Kolluk görevlilerinin yakalama yetkisini kanun, “Kolluk görevlileri, tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde; Cumhuriyet savcısına veya amirlerine derhal başvurma olanağı bulunmadığı takdirde, yakalama yetkisine sahiptirler.” şeklinde düzenlemiştir. Suçüstü halleri dışında kolluk görevlilerinin yakalama yetkisine sahip olması, şu üç şartın yerine geldiği hallerde söz konusudur: Tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren bir hal olması, gecikmesinde sakınca bulunan bir hal olması ve üçüncü olarak kolluk görevlisinin o anda derhal amirine veya Cumhuriyet başsavcısına ulaşma imkanının olmaması. Yakalama ve Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği, 5. maddesinde kolluk kuvvetlerinin yakalama yapabileceği halleri daha geniş bir biçimde somut örnekler göstererek şu biçimde saymıştır ve kolluğun;

1- Gecikmesinde sakınca bulunan ve Cumhuriyet savcısına veya derhâl âmirlerine müracaat imkânı olmayan hâllerde; hakkında yakalama emri düzenlenmesi veya tutuklama kararı verilmesi gereken kişileri ya da suçüstü hâlinde veya gecikmesinde sakınca bulunan diğer hâllerde suç işlendiğine veya suça teşebbüs edildiğine dair haklarında kuvvetli iz, eser, emare ve delil bulunan şüphelileri,

2- Kolluk kuvvetinin kanun ve usul dairesinde verdiği emre itaatsizlik edenleri ve aldığı tedbirlere uymayanları,

3- Görev yaparken mukavemette bulunan veya görevinden alıkoymak maksadıyla kolluk kuvvetine zorla karşı koyan ve yakalanmadıkları taktirde hareketlerine devam etmeleri ihtimali bulunan kişileri,

4- Haklarında yetkili mercilerce verilen yakalama emri, yakalama ve tutuklama kararı bulunanları veya kanunla istenilen bir mükellefiyeti yerine getirmedikleri için yakalanması gerekenleri,

5- Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri alan, satan, bulunduran veya kullananları,

6- Halkın rahatını bozacak veya rezalet çıkaracak derecede sarhoş olanları veya sarhoşluk hâlinde başkalarına saldıranları,

7- Halkın huzur ve sükûnunu bozanlardan, yapılan uyarılara rağmen bu hareketlerine devam edenlerle, başkalarına saldırıya yeltenenleri ve kavga edenleri,

8- Bir kurumda tedavi, eğitim ve ıslahı için kanunlarla belirtilen esaslara uygun olarak, alınan tedbirlerin yerine getirilmesi amacıyla toplum için tehlike teşkil eden akıl hastası, uyuşturucu ve uyarıcı madde veya alkol tutkunu, serseri veya hastalık bulaştırabilecek kişileri,

9- Haklarında mahkemece çocuk bakım ve yetiştirme yurtlarına veya benzeri resmî veya özel kurumlara yerleştirilmesine veya yetkili merci önüne çıkarılmasına karar verilen çocukları,

10- Usulüne aykırı şekilde ülkeye girmek isteyen veya giren veya hakkında sınır dışı etme veya geri verme kararı alınan kişileri,

yakalayabileceğini düzenlemiştir.

CategoryMakale
Yorum Yazın:

*

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Call Now Button
WhatsApp chat