Adli Kolluk Teşkilatı

Kolluk  teşkilatının  yürütmeye  bağlı  olarak  yaptığı  suçu  önleme görevi  yanında,  bir  de  suç  işlendikten  sonra  Cumhuriyet  savcısının emri altında fiil ve faile ilişkin araştırmalar yapma görevi vardır.

Kolluğun bu görevlerini düzenleyen mevzuatta önemli değişiklikler olmuştur. Örneğin KHK 2017-680  ile PVSK 13/A madde eklenerek, kolluğa önleyici görevler açısından kayıp çocukların araştırılması yetkisi verilmiştir.

Bunun gibi, PVSK Ek 6 ve Ek 7 maddelere yapılan  ilaveler  ile, polisin sanal ortamda da araştırma yapması sağlanmıştır.

Ayrıca,  Jandarma  Teşkilat,  Görev  ve  Yetkileri  Yönetmeliği  ile, Sahil Güvenlik Komutanlığı Teşkilat, Görev ve Yetkileri Yönetmelikleri yeniden kaleme alınarak, 21.1.2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

Adli kolluğun yapılanması

Bir suç  işlendikten  sonra  bunun  izlerinin  araştırılması  uzmanlık gerektirir. Bu uzmanlara adli kolluk denilir.

Ceza Muhakemesi Kanunu adli kolluk müessesesini Ceza Muhakemesi Kanunu içerisine görev itibarıyla yerleştirmekle birlikte (CMK 167), hangi kolluk görevlilerinin adli kolluk olduğunu belirleme  işini Yönetmeliğe  bıraktığı  için,  Adli  Kolluk  Yönetmeliği  (AKY)  hazırlanmıştır.

Adli kolluk görevlisi

“Adli  kolluk  görevlisi”,  adli  soruşturma  işlemlerini  bilfiil  yapan kolluk memurudur.

Kolluğun bağlı bulunduğu makam tarafından soruşturma yapmak üzere,  mevcut  imkanlar  ölçüsünde  yeterince  “adli  kolluk  personeli” görevlendirilir (AKY 4).

Yönetmelikteki “adli kolluk personeli” terimi “adli kolluk görevlisini” ve “adli kolluk sorumlusunu” kapsayacak şekilde, genel anlamda kullanılmıştır.

“Adli kolluk görevlisi” üst kavram olup,  soruşturma  işlemi yapmak üzere,  tabi bulunduğu atama usulüne göre görevlendirilmiş olan komutan, amir, memur ve diğer görevliyi ifade eder (AKY 3).

Adli kolluk sorumlusu

Adli  kolluğun  amiri  vardır.  Yönetmelik,  adli  kolluk  amir  veya komutanına, “adli kolluk sorumlusu” adını vermiştir. “Adli kolluk sorumlusunun”, İçişleri Bakanlığına bağlı kendi makamı (yani Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil  Güvenlik  Komutanlığı  veya  Gümrük Müsteşarlığı)  tarafından, kendi usulüne göre atanmış ve görevlendirilmiş olması gerekir (AKY 3).

Adli kolluğun, “adli görevi olmayan” üstü: en üst dereceli kolluk amiri

Adli  kolluk  personelinin  idari  açıdan  bağlı  bulunduğu  üstünün, kural olarak adli görevi yoktur.

“En üst dereceli kolluk amirleri hakkında, hakimlerin görevlerinden  dolayı  tabi  oldukları  yargılama  usulü  uygulanır  (CMK  “2005-5353” 161/5).

Mülki amir tarafından görevlendirilen kolluk amiri

Mülki  amir  tarafından  görevlendirilen  kolluk  amiri  kavramı  hukukumuza 2015 yılında 6638 sayılı Kanun ile girmiştir. CMK 91‟e eklenen  dördüncü  fıkrada,  belirlenen  katalog  suçlar  ve  suçüstü  hali  ile sınırlı kalmak kaydıyla, mülki amir tarafından belirlenen kolluk amirlerine 24 saate, şiddete dayanan toplumsal olaylar ve toplu suçlarda 48 saate kadar gözaltı kararı verme yetkisi tanınmıştır.

Bu amir, PVSK 4/A maddesine yapılan ekleme ile, durdurma sonrası yazılı olarak önleme araması emri de verebilir.

Anayasa Mahkemesi Ağustos 4/5/2017 tarihinde verdiği karar ile (E.  2015/41,  K.  2017/98)  sözlü  emir  verilmesini  Anayasaya  aykırı bulmuş ve iptal etmiştir (RG: 3/8/2017).

Adli Kolluğun OHAL dönemi yetkileri

2016 yılında  ilan edilen OHAL döneminde kolluğun yetkilerinde bazı genişlemeler meydana gelmiştir. Örneğin, yürütülen soruşturmalar kapsamında görev ve unvan ayrımı yapılmaksızın kamu görevlileri de dâhil olmak üzere bütün şüpheli, mağdur ve tanık ifadeleri, adli kolluk görevlileri tarafından alınabilir (KHK 667, 6/1-c).

OHAL döneminde görev yapanların korunması

Tutuklu  olanların  bulunduğu  ceza  infaz  kurumlarında  görev  yapan kamu görevlileri tarafından düzenlenen tutanaklara, ilgili görevlinin açık kimliği yerine, sadece sicil numarası yazılır.

Kurum  görevlilerinin  ifadesine  başvurulması  gerektiği  hallerde çıkarılan  davetiye  veya  çağrı  kâğıdı  görevlinin  işyeri  adresine  tebliğ edilir.  Bu  kişilere  ait  ifade  ve  duruşma  tutanaklarında  işyeri  adresi gösterilir (KHK 667 6/1-f).

Bunun  dışında,  OHAL  yetkilerini  kullanan  kolluk  görevlilerine soruşturma ve kovuşturma muafiyeti getiren düzenlemeler yapılmıştır.

CategoryMakale
Write a comment:

*

Your email address will not be published.

WhatsApp chat
Hemen Ara!