Meslek Hastalığı Halleri Nelerdir? Meslek Hastalığı Nasıl Tespit Edilir?

Meslek Hastalığı Halleri ve Tespiti

5510 Sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre; meslek hastalığı, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteli­ğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yü­zünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir.

Metnin tetkikinden de anlaşılacağı üzere, meslek hastalığı, işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple meydana gelen veya işin yürü­tüm şartları yüzünden uğranılan hastalık, bedensel veya ruhsal hastalık halleridir.

Bir olayı meslek hastalığı sayabilmek için sigortalı olunması, has­talık veya sakatlığın yürütülen işin sonucu olarak ortaya çıkması, si­gortalının bedence veya ruhça bir zarara uğraması, hastalığın Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinde yer alması ve belirtilen süre içerisinde meydana çıkması hastalığın hekim raporu ile tespit edilmesi unsurlarının bir arada ger­çekleşmesi gerekmektedir.

Maddeler halinde yazmak gerekirse bir hastalığı meslek has­talığı savabilmek için;

• Sigortalı olunması,
• Hastalık veya sakatlığın yürütülen işin sonucu olarak ortaya çıkması,
• Sigortalının bedence veya ruhça bir zarara uğraması,
• Hastalığın Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinde yer alması,
• Hastalığın belirtilen süre içinde meydana çıkması,
• Hastalığın hekim raporu ile tespit edilmesi,
• Yukarıdaki tüm unsurların bir arada gerçekleşmesi gerekmekte­dir.

İş kazası mesleki nitelikte bulunmayan olayları da kapsamasına karşılık, meslek hastalığı tamamen yürütülen işle ilgili olayları kap­samaktadır. İş kazası ani bir hareket sonucu gerçekleşirken, meslek hastalığı zamanla oluşmaktadır.

Örneğin;

• Kömür madenlerinde çalışan sigortalıların tutuldukları, “Pnömokonyoz” ve “Antrekozis”,
• Mermer ocakları veya kot taşlama işyerlerinde çalışanların tu­tuldukları “Silikoz”,
• Tütün işletmelerinde çalışan sigortalıların yakalandıkları “Tabakoz” gibi hastalıklar,

İşin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple meydana gelen meslek hastalıklarından olduğu gibi,

• Sıtma savaş işlerinde çalışan sigortalıların, bataklıkların kuru­tulması işinde çalıştıkları sırada yakalandıkları “Sıtma” hastalığı veya
• Hayvanlarla ilgili işte çalışanların yakalandıkları “Şarbon” has­talığında,

îşin yürütüm şartları yüzünden meydana gelen meslek hastalıkla­rından sayılmaktadır.

Meslek hastalığı sigortası, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan sigortalılar ile 5 inci maddesi­nin (a), (b), (c), (e) ve (g) bentlerinde sayılan sigortalılar ile Kanunun Ek 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalıştırılan sigortalılar için ge- çerlidir.

Meslek hastalığının kapsamına ilişkin olarak özellikle belirtilmesi gereken hususlardan birisi de 5510 sayılı Kanun uygulamasından önce meslek hastalığı sigorta kolu sadece SSK kapsamında sigortalı olanla­ra uygulanmakta iken 5510 sayılı Kanun ile birlikte söz konusu sigorta kolu Bağ-Kur sigortalıları yani 4/b kapsamında sigortalı olanlar için de uygulanmaya başlamıştır.

Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğu;

• Kuramca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usulüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve bu raporun dayanağı ve diğer tıbbi belgelerin,
• Kurum tarafından gerekli görülmesi hallerinde işyerindeki ça­lışma şartlarını ve buna bağlı tıbbi sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin,

Kurum Sağlık Kurulunca incelenmesiyle tespit edilecektir.

Meslek hastalığı sigortalının işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalının çalıştığı işten kaynaklanmış ise, eski işinden fii­len ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlem­miş olması şartı aranacaktır. Bu durumdaki sigortalının hastalıklarına ait hekim raporu ve diğer tıbbi belgelerle doğrudan Kuruma müracaat etmesi gerekmektedir. Ancak herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuar bulguları ile belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konu­su hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kumlunun onayı ile meslek hastalığı sayılacaktır.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi (4/b) kapsamındaki sigortalıların tespit edilen meslek hastalığı tespit tari­hinde yürüttüğü faaliyete ilişkin olup olmadığı araştırılacak, tespit ta­rihindeki faaliyetten önceki başka faaliyet konusundan kaynaklanması halinde, bu faaliyete ilişkin bilgilerin toplanması gerekmektedir. Daha önceki faaliyetine ilişkin meslek hastalığına tutulan sigortalılar içinde yükümlülük sürelerinin geçip geçmediği araştırılmalıdır.

Meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresinin aşılması, belirtilmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılamayacağı konusunda sigortalı ile Kurum ve sağlık tesis­leri arasında çıkabilecek uyuşmazlıklar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanması için gerekli işlemler yapılacaktır.

Meslek Hastalığının Bildirim Süresi Ve Usulü

Meslek hastalığının, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası­nın;

(a) bendi ile 5 inci maddenin (a), (b), (c), (e), (g) bentleri kap­samında bulunan sigortalılar bakımından, meslek hastalığına tutuldu­ğunu öğrenen sigortalı veya bu durum kendisine bildirilen işveren ta­rafından,
(b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tara­fından,

bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç iş günü içinde, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği Ek-7’de yer alan iş kazası ve Kuruma bildirir veya doğrudan ya da posta yoluyla da ilgili üniteye gönderebilir. Adi posta veya kargo ile yapılan bildirimlerde Kurum kayıtlarına intikal tarihi, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta ile yapılan bildirimlerde de postaya veriliş tarihi esas alınır. Bildirim için tanınan sürede resmi tatil günlerine rastlayan günler üç iş günü hesabında dikkate alınmaz.

Bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildiri­len hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverenden veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıdan, Kurumca bu olayla ilgili yapılmış bulunan tedavi giderleri, yol parası ve zaruri masraflar ile diğer harcamalar, ödenmişse geçici iş göremezlik ödeneği tahsil edilir.