Yurtdışında geçen çalışma sürelerinin borçlanılarak Türkiye’de Sigortalılık süresinden sayılması ve emeklilik konusunda açıklama.

Yurtdısında çalışan vatandaşlarımız, bu çalışma sürelerini ve kadınların ev kadını olarak geçen sürelerini, Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumuna borçlanarak sigortalılıklarına saydırabilmektedirler. Borçlanılan bu süreler, Türkiye’de  geçen çalışma ve prim ödenmiş sigortalı hizmet süresi gibi değerlendirilir. 3201 sayılı yasada yer alan bu sosyal güvenlik hakkı, isteğe bağlı bir uygulamadır. Bu yasadan yararlanmak isteyenler, yurtdışı hizmetlerinin tamamını veya diledikleri kadarını borçlanabilirler.

YURTDIŞINDA GEÇEN SÜRELERİN BORÇLANMA YOLUYLA DEĞERLENDİRİLMESİ

Yurtdısında çalışan vatandaşlarımız, çalışma sürelerini,  çalışmayan kadınlar ise ev kadını olarak geçen sürelerini, isterlerse Türkiye Sosyal Güvenlik Kurumuna borçlanarak sigortalılıklarına saydırabilmektedirler.
Borçlanılan bu süreler, Türkiye’de  geçmiş çalışma süresi gibi değerlendirilir.

3201 sayılı yasada yer alan bu sosyal güvenlik hakkı, isteğe bağlı bir uygulamadır. Dolayısıyla  yurtdışında çalışan vatandaşlar isterlerse bu haktan yararlanırlar.
Bu yasadan yararlanmak isteyenler, yurtdışı hizmetlerinin tamamını veya diledikleri kadarını borçlanabilirler. Türkiye’de çalışmış olanlar, borçlanma talebinde bulunduklarında Türkiye’deki çalışma sürelerini  prim gün sayısından düşerek, emeklilik için eksik kalan sürelerini tamamlayabilirler.

1-Hangi Süreler Borçlanılabilir?

Yurtdışında 18 yaşından sonra geçen;
– sigortalılık/çalışma süreleri (işçi ve  bağımsız olarak çalışılan süreler),
– sigortalılık/çalışma sürelerinin  arasında veya sonundaki herbirinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri,
– ev kadını olarak geçen ikamet süreleri,
borçlanılarak sosyal güvenlik bakımından Türkiye’de geçmiş süreler gibi değerlendirilir.

2- “Sigortalılık Süresi” Neyi İfade Etmektedir?

Sigortalılık süresi borçlanma kapsamındaki sürenin bulunduğu ülke mevzuatına göre ikamet süreleri hariç, çalışılmış veya çalışılmış süre olarak kabul edilen süreleri ifade etmektedir.

Çalışılmış olarak kabul edilen süreler, ilgili ülke mevzuatına göre fiilen çalışılmadığı halde çalışmaya eşdeğer süre olarak kabul edilip, aylığa hak kazanmada ve aylık hesabında değerlendirilen sürelerdir.

3- “İşsizlik Süresi” Neyi İfade Etmektedir?

İlgili ülke mevzuatına göre çalışma süreleri ile bu çalışma sürelerine eş değer süreler haricinde o ülkede geçen süreyi ifade eder. İşsizlik sürelerinin tamamının borçlanma kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmadığından, sigortalılık süreleri arasında veya sonunda herbirinde bir yıla kadar olmak kaydıyla yurtdışında geçen işsizlik süreleri borçlandırılabilir. İkamet süreleri ve boşta geçen süreler de bu kapsamda değerlendirilir.

4- Yurtdışında “ Ev Kadını Olarak Geçen Süreler” Neyi İfade Etmektedir?

Medeni durumlarına bakılmaksızın kadınların, sigortalılık süreleri haricinde yurtdışında bulundukları süreleri ifade eder. Bu süreler işsizlik süresi veya boşta geçen süreler kapsamında değerlendirilmez, borçlanma talebinde bulunanların yurtdışında ev kadını olarak geçen sürelerinin diledikleri kadarı borçlandırılır.

5- Borçlanma Hakkından Kimler Yararlanabilir?

Borçlanma hakkından, yurtdışında çalışan 18 yaşını doldurmuş Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşları ile yurtdışında hiçbir işte çalışmayan 18 yaşını doldurmuş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ev kadınları yararlanabilirler.

6- Borçlanma Kapsamında Olmayan Yurtdışı Süreleri Hangileridir?

Yurtdışında 18 yaşın doldurulmasından önce, Türk vatandaşlığının kazanılmasından önce veya Türk vatandaşlığının kaybedilmesinden sonra geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadını olarak geçen süreler borçlanma kapsamında değildir.

Ayrıca, ülkemizdeki sosyal güvenlik kanunlarına göre, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları kapsamında geçen sürelerle çakışan yurtdışı sürelerinin 3201 Sayılı Yasa’ya göre borçlandırılmasına  imkan bulunmamaktadır.

7- Yurtdışında Geçen Sürelerin  Ne Kadarı Borçlanılabilir?

Yurtdışı hizmet borçlanması isteğe bağlıdır.  Vatandaşlarımız, sigortalılık/çalışma/ikamet (ev kadınları) sürelerinin tamamını, bir kısmını veya aylık bağlanmaya yetecek bölümünü borçlanma talebinde bulunabilirler. Bu konudaki tercihlerinin, başvuru sırasında yazılı olarak belirtilmesi gerekir.

Ayrıca, kısmi borçlanmalarda borçlanılmayan süreler, yeni bir başvuru ile borçlanılabileceği gibi, borçlanma başvuru tarihinden sonra yurtdışında geçen süreleri bulunanların da bu süreleri borçlanma hakkı bulunmaktadır.

8. Yurtdışı Süreleri Hangi Şartlarda Borçlandırılır?

Yurtdışı sürelerinin borçlanılabilmesi için; Türk vatandaşı olmak, borçlanma kapsamındaki yurtdışı sürelerini belgelendirmek ve yazılı istekte bulunmak şarttır.
“Türk vatandaşı olmak” şartının iki durumda yerine getirlmesi zorunludur. Bunlardan biri; borçlanılması istenilen sürelerde ilgilinin Türk vatandaşı olması, diğeri ise Türk vatandaşlığında geçen süreleri borçlanma talebinde bulunan sigortalı veya hak sahibinin yazılı başvuru tarihi itibariyle Türk vatandaşı olmasıdır.

Diğer bir deyiş ile, Türk vatandaşlığında geçmeyen yurtdışı sigortalılık, işsizlik veya ev kadını olarak geçen süreler borçlandırılmayacağı gibi, borçlanma başvuru tarihinde Türk vatandaşı olmadığı tespit edilenlerin borçlanma talepleri reddedilir.

Türk vatandaşlığı ile birlikte yabancı ülke vatandaşlığı devam edenler de, söz konusu yasa ile getirilen düzenlemeden yararlanabilmektedirler.

Borçlanmak için ayrıca yurda dönüş şartı aranmadığından, yurtdışında iken borçlanma başvurusunda bulunanlar da, borçlanma hakkından 3201 sayılı Yasa’nın öngördüğü şartlarla yararlanabilirler.

9. Türkiye ile Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalamamış OlanÜlkelerde (Avustralya,Yeni Zelanda) Geçen Sürelerin Borçlandırılabilmesi İçin Hangi Belgelerin İbraz Edilmesi Gerekmektedir?

Avustralya’daki vatandaşlarımızın Avustralya’da geçen sigortalılık veya işsizlik sürelerini Türkiye’de borçlanarak emekli olabilmeleri  için bu süreleri  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Ataşeliğine veya T.C.Başkonsolosluğuna belgelendirmeleri ve bu belgeler karşılığında Ataşelikten veya T.C. Başkonsolosluğundan  imzalı ve mühürlü Yurtdışı Hizmet Belgesi almaları gerekmektedir.

Yurtdışı Hizmet Belgesinin hazırlanması için gerekli evraklar Nelerdir?

Çalışma sürelerini gösteren/ispatlayan  belgeler şunlardır:

* İşçi olarak çalışanlar için,
– Ücret Bordroları (Pay/Wage Slips)
– Grup Sertifikaları (Group Certificates)
– Ödeme Belgesi (PAYG-Payment Summarry)
– İşten ayrılırken verilen belge (Employment Separation Certificate)
– Vergi Belgeleri (Income Tax Lodgement and Assesment History, Notice of Assesment, Tax Return)

* Bağımsız olarak çalışanlar için,
– İşyeri kayıt belgesi (certificate of registration)
– Vergi belgeleri (Income Tax Lodgement and Assesment History, Notice of Assesment, Tax Return)
Hizmet borçlanması yapmak isteyenlerin, çalışma sürelerini kapsayacak şekilde yukarıda sayılan belgelerden herhangi biri veya birkaçı, ve

* T.C. kimlik numarası bulunan nüfus cüzdanı veya pasaportları  ile birlikte,
* Centrelink’ten herhangi bir sosyal yardım almadığını gösterir bir yazıyla
Ataşeliğimize/Başkonsolosluğumuza başvurarak Yurtdışı Hizmet Belgesi alabilirler.

10- Ev Kadını Olarak Geçen Sürelerin Borçlanılmasında Hangi Belgelerin İbraz Edilmesi Gerekmektedir?

Medeni durumlarına bakılmaksızın, Yurtdışında ev kadını olanların bu sürelerini Türkiye’de borçlanarak emekli olabilmeleri  için yaşadıkları Ülkede  ikametlerini  Çalışma ve Sosyal Güvenlik Ataşeliğine belgelendirmeleri ve bu belge karşılığında Ataşelikten veya T.C. Başkonsolosluğundan  imzalı ve mühürlüYurtdışı Hizmet Belgesi almaları gerekmektedir.

Yurtdışı Hizmet Belgesinin (Yurtdışı İkamet Belgesi) hazırlanması için gerekli evraklar:
Ev kadınlarının:
Yaşadıkları Ülkede  ikamet sürelerini gösteren;
– Uluslararası Seyahat Kayıtları veya
– İkamet Durum Belgesi veya,
– Pasaportlarındaki ilk geliş ve yurda dönüş tarihlerine göre düzenlenecek ikamet belgesini, ve
– T.C. kimlik numarasının bulunduğu nüfus cüzdanı ve pasaport  ile birlikte,

herhangi bir sosyal yardım almadığını gösterir bir yazıyla başvurarak Türk Ataşeliklerinden / Başkonsolosluklardan Yurtdışı İkamet Belgesi (Yurtdışı Hizmet Belgesi) almaları gerekir.

11. Yurtdışı Sürelerinin Borçlandırılmasında “Yazılı İstekte Bulunmak” Şartı Nasıl Yerine Getirilir?

Yurtdışında geçen sürelerin borçlandırılmasına ilişkin yazılı talep, “Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi”nin usulüne göre doldurulup imzalandıktan sonra doğrudan veya posta yolu ile Türkiye Sosyal Güvenlik Kurumu’nun ilgili ünitesine verilmesi ile yerine getirilir.

Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi örnekleri Sosyal Güvenlik Kurumu’nun www.sgk.gov.tr internet adresinde bulunan “Yurtdışı/Form ve Dilekçeler” bölümünden indirilebilir.

12- Ödenecek Prim Borcu  Ne Kadardır?

8 Mayıs 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren uygulamaya göre; Yurtdışı Hizmet Borçlanması talebinde bulunanlar,  prim hesabına esas olan günlük kazancı kendileri seçeceklerdir.
– Seçilecek günlük kazanç, başvuru tarihindeki asgari ücret ile bunun altı buçuk katı olan azami ücret arasında bir günlük kazanç olabilecektir.
– Başvuruyu alan Sosyal Güvenlik Kurumu, istek sahibinin seçtiği günlük ücretin %32 sini hesap ederek borçlanılacak gün sayısı ile çarpmak suretiyle ödenmesi gereken toplam prim borcunu hesaplayacaktır.
– Toplam prim borcu istek sahibine Türk Lirası olarak bildirilecektir.
– 30.06.2012- 31.12.2012  döneminde Türkiye’de geçerli olan asgari ücreti (brüt aylık 940.50 TL) seçen bir kişinin ödemesi gereken günlük prim miktarı 10.03 TL dir.
– Asgari ücretin üzerinde bir günlük kazancı seçenlerin ödemesi gereken günlük prim miktarı daha fazla olabilecektir. Bu miktar en fazla 65.03 TL dir.
Bu durumda, Kuruma ödenecek borçlanma tutarı, başvuru tarihinde geçerli olan günlük prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında kalmak kaydıya başvuru sahibince seçilen kazancın %32’sinin borçlanılmak istenen gün sayısı ile çarpımı kadardır.
Başvuru tarihi, borçlanma talebine ilişkin dilekçenin Kurum kayıtlarına geçtiği tarihtir. Ancak, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta olarak gönderilen yurtdışı borçlanma taleplerinde, dilekçenin postaya verildiği tarih, başvuru tarihi olarak kabul edilir.

Kuruma ödenecek olan borçlanma tutarı, başvuru tarihinde geçerli olan günlük prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında kalmak kaydıyla başvuru sahibince seçilen kazancın yüzde 32’sinin borçlanılmak istenen gün sayısı ile çarpımı kadardır.

01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında belirlenen bir günlük prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında başvuru sahiplerince seçilecek olan değişik kazançlar ve borçlanma isteğinde bulunulacak olan gün sayıları üzerinden tahakkuk ettirilecek olan toplam borçlanma bedelleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

14- Yurtdışı Sürelerinin Borçlandırılabilmesi İçin Hangi Sosyal Güvenlik Kuruluşuna Başvurmak Gerekir?

Yurtdışında geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadını olarak geçen sürelerin borçlandırılmasında Türkiye’de  son defa;
* Sosyal Güvenlik Kurumu’na tabi çalışması olanların, bu Kuruma,
* 506 sayılı Kanunu’nun geçici 20’nci maddesine tabi sandıklardan birine tabi çalışması olanların bu sandığa başvurmaları gerekir.

Türkiye’de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması bulunmayanların borçlanma işlemleri, Sosyal Güvenlik Kurumunca sonuçlandırıldığından, bu durumdakilerin borçlanma talepleri de bu Kuruma yapılmalıdır.

Yurtdışı hizmet borçlanma başvurusu yazılı olarak, ilgilinin Türkiye’deki adresinin bulunduğu ildeki Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne yapılır:
– Türkiye’de son defa işçi veya kendi nam ve hesabına   bağımsız olarak çalışmış olanlar,
– Türkiye’de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması olmayanlar  ve
– Yurtdışında ev kadını olarak geçen ikamet sürelerini borçlanmak isteyen ev kadınlarının,
Borçlanacakları sürelere ait Yurtdışı Hizmet/İkamet  Belgelerini,  talep dilekçesi ekinde Türkiye’de ikamet adresinin bulunduğu ildeki Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğüne vermeleri gerekir

15- Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılacak Borçlanma Başvuruları Bu Kurumun Hangi Birimince Alınmaktadır?

Sosyal Güvenlik Kurumunca sonuçlandırılacak olan borçlanmaların Kurumun hangi birimine yapılacağına dair genel kural, son defa Türkiye’de geçen çalışmaların sigortalılık haline göre belirlenmektedir.

Yurtdışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin yurtdışında geçen sigortalılık süreleri ile ev kadınlığında geçen sürelerin borçlandırılması için hak sahiplerince yapılacak başvurular da, ölenin Türkiye’deki sigortalılık süresi dikkate alınarak, Sosyal Güvenlik Kurumunun yukarıda açıklanan birimlerine yapılmalıdır.

16- Yurtdışında Ev Kadını Olarak Geçen Sürelerin Borçlanılması İçin Hangi Sosyal Güvenlik Kuruluşuna Başvurulmalıdır?

08/05/2008 tarihinden geçerli olmak üzere, yurtdışında ev kadını olarak geçen sürelerin borçlanmasına ilişkin başvuruların, Türkiye’de çalışma varsa son defa çalışmanın geçtiği  kuruluşa, yoksa Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılması yönünde yasal düzenlemeye gidilmiştir.

Buna göre, yurtdışında ev kadını olarak geçen sürelerini borçlanmak isteyenlerden Türkiye’de son defa Emekli Sandığına bağlı çalışması olanların SGK Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığına,  506 sayılı Yasa’nın geçici 20’nci maddesine tabi sandıklardan birine bağlı çalışması olanların ilgili sandığa, Sosyal Güvenlik Kurumuna tabi çalışması olanların veya hiç çalışması bulunmayanların ise bu Kuruma başvurmaları gerekir.

17- Borçlanma  İçin  Müracaat Süresi Var Mıdır?

Borçlanma için müracaat süresi  yoktur.
Halen yurtdışında bulunanlar ve Türkiye’ye dönmüş olanlar istedikleri tarihte borçlanmak için müracaat edebilirler.

18- Borçlanma Miktarının Ödenmesinde Bir Süre Var Mıdır?

08/05/2008 tarihinden sonra yapılan borçlanma başvurularında tahakkuk ettirilen prim borcunun tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde ödenmesi gerekmektedir.
Tahakkuk ettirilen borç tutarı, ilgiliye iadeli taahhütlü olarak tebliğ edilir. Posta alındısının ilgiliye teslim edildiği tarih, borcun tebliğ tarihidir.

Borcun yukarıda belirtilen tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenmemesi halinde, borçlanma işlemi geçersiz sayılır. Üç aylık süre içerisinde borcun bir kısmının ödenmesi halinde, ödenen miktara isabet eden süre geçerli sayılır.

Borcun bir kısmını veya tamamını ödemeyenlerin, bu sürelerinin 3201 sayılı Yasa’ya göre değerlendirilmesi, yeniden yazılı başvuruda bulunmaları ve tahakkuk eden borç miktarını süresi içinde ödemeleri şartına bağlıdır.
Ancak başvurusu geçersiz sayılanlar daha sonra tekrar müracaat edebilirler.

Yurtdışında iken borçlanma isteğinde bulunanlar, Türk Lirası olarak hesaplanan prim borcunu, ödeme tarihindeki kur üzerinden döviz olarak ödeyeceklerdir.
Türkiye’ye döndükten sonra borçlanma isteğinde bulunanlar hesaplanan prim borcunu Türk Lirası olarak ödeyeceklerdir.

19- 08/05/2008 Tarihinden Önce Yaptığı Başvuru ile Yurtdışında Geçen Sürelerine Ait Amerikan Doları Bazında Tahakkuk Ettirilen Borcun Ödenmesinde Bir Süre Var Mıdır?

08/05/2008 tarihinden önce yurtdışı borçlanma başvurusunda bulunanlardan, borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenler, borç tahakkuku yapılmış olanlar ve tahakkuk ettirilen borçlarının tamamını ödemeyenler borçlarını günlüğü 3.5 Amerikan Doları üzerinden ödeyebilirler.

Bu borçlanmaların ödenmesinde süre şartı bulunmadığından 08/05/2008 tarihinden sonra yapılan ödemeler geçerli sayılır.

20- Borçlanma Başvurusunda Bulunanlar Bundan Vaz Geçebilir Mi?

Tahakkuk ettirilen borcun tamamını veya bir kısmını ödeyenlerden borçlanmalarının iptal edilmesi için başvuruda bulunanların ödedikleri borçlanma tutarının tamamı faiz uygulanmaksızın Türk Lirası olarak iade edilir.

Borçlandıkları hizmetleri ile malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalılar ile ölüm aylığı bağlanamayan hak sahiplerine başvuruları halinde ödenen borçlanma tutarının tamamı faiz uygulanmaksızın Türk Lirası olarak iade edilir.

Ancak borçlandıkları hizmetler dikkate alınarak aylık bağlanmış olanlar borçlanma talebinden vazgeçemezler ve bunların ödedikleri borçlanma tutarı iade edilmez.

21- Borçlandırılan Süreler, Türkiye’deki Hangi Sigortalılık Statüsüne Göre Nasıl Değerlendirilir?

Yurtdışı borçlanmasına dair süreler, ilgilinin Türkiye’de sigortalılığı varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılığı yoksa 5510 sayılı Yasa’nın 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında (BAĞ-KUR) geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.

Türkiye’de sosyal güvenlik kanunlarına tabi sigortalılığı bulunanların borçlanılan süreye ait gün sayısı, önceki prim ödeme gün sayıları veya hizmetlerine eklenir.

22-Borçlanmak İçin Türkiye’ye Gitmek Şart Mıdır?

Gerek çalışma süresini, gerek ev kadını olarak  geçen süreleri borçlanmak için  Türkiye’ye gitmek şart değildir.  Borçlanma işlemi, gerekli belgeleri yurtdışından posta ile göndermek suretiyle de yapılabilir.

Aylık başvurularında bizzat müracaat etme şartı kaldırılmıştır. Gerekli belgeler usulüne uygun doldurulup imzalandıktan sonra Kurumun ilgili ünitesine doğrudan başvuru yolu ile verilebileceği gibi, yurtiçi veya yurtdışından posta yolu ile de gönderilebilir.
Bugüne kadar yapılan uygulamalarda aylık başvurusunda bulunan yurda dönmüş vatandaşlarımızın çalıştıkları işyerinden ayrıldıklarını, yurtdışında ikamete dayalı bir sosyal digorta veya sosyal yardım ödeneği almadıklarını gösterir belgeyi temin etmelerinde karşılaştıkları zorluklar dikkate alınarak, sadece yurtdışından başvuruda bulunacak olanlar için güncel tarihli hizmet belgesinin ibrazı istenmektedir.

Tahsis talep tarihinden önceki bir ay içinde düzenlenen hizmet belgeleri güncel tarihli belge olarak kabul edilmektedir.

Yurda kesin dönüş yaptıktan sonra aylık talebinde bulunanların ibraz edecekleri hizmet belgesinin ise güncel tarihli olmasında bir zorunluluk bulunmamaktadır.

23- Borçlandırılan Süreler, Türkiye’deki Sigortalılık Süresinin Başlangıcını Değiştirir mi?

Aylığa hak kazanmak için 5510 sayılı Yasa’nın 38nci maddesinin üçüncü fıkrasında tanımlanan anlamda belli bir sigortalılık süresi şartının yerine getirilip getirilmediğinin tespitinde geçerli olmak üzere;

-Türkiye’deki sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.

24- Türkiye’de Çalışma Yoksa, Sigortalılık Süresinin Başlangıcı Nasıl Belirlenir?

Türkiye’deki sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayanların sigortalılıklarının  başlangıç tarihi, borçlarının tamamen ödendiği tarihten, sigortalı ölmüş ise ölüm tarihinden, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilir.

Birden fazla yurtdışı hizmet borçlanması yapılması durumunda da, sigortalılık süresi başlangıcı, borcun en son ödendiği tarihten, borçlanılan toplam gün sayısı kadar geriye götürülerek belirlenir.
Yurtdışında çalışmaya başlanılan veya ikamete başlanılan tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz.

25- Borçlandırılan Sürelere Göre Aylık Bağlanma Şartları Nelerdir?

Borçlanılan süreler, Türkiye’de  geçmiş sigortalılık/prim ödeme  süresi gibi değerlendirilir.  Bu süreler varsa, Türkiye’deki sigorta/prim ödeme süresine ilave edilir.

Aylık bağlanabilmesi için,
– Yurda kesin dönülmüş*  olması,
– Tahakkuk ettirilen borçtan aylık bağlanmasına yetecek en az süre / gün karşılığı kadar ödeme yapılması,
– Mülga sosyal güvenlik yasalarının yürürlükteki hükümlerine veya 5510 sayılı Yasa hükümlerine göre aylığa hak kazanılmış olması (506 sayılı SSK, 1479 sayılı Bağ-Kur ve 5434 sayılı Emekli Sandığı ve 5510 sayılı kanunlarda belirtilen  sigortalılık/hizmet süresi, prim ödeme süresi ve yaş koşullarının tamamlanması)
– Kuruma yazılı başvuruda bulunulması Şarttır.

* Yukarıda belirtilen “kesin dönüş” ibaresi, aylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesini, ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği almamaları durumunu ifade etmekte olup, mutlak ifadesi ile yurda giriş yaptıktan sonra bir daha yurtdışında yaşamamak anlamında kullanılmamaktadır.

Yukarıda belirtilen şartları yerine getirenlerin aylıkları, yazılı talepte bulundukları tarihi takip eden aybaşından başlar.

26- Aylık Bağlama Şartlarından Biri Olan “Kesin Dönüş” İbaresinin Tanımında Yer Alan “Sosyal Sigorta Ödeneği” ve “Sosyal Yardım Ödeneği” Hangi Anlamda Kullanılmaktadır?

“Kesin dönüş” tanımında geçen;
• “Sosyal sigorta ödeneği” ibaresi; çalışma yaşamı süresince karşılaşılan hastalık, iş kazası, meslek hastalığı veya işsizlik gibi riskler nedeniyle iş göremezlik veya işsizlik gibi adlar altında yapılan ödenekleri,

• “Sosyal yardım ödeneği” ibaresi, bulunulan ülke mevzuatı kapsamında, geçimlerini sağlayacak şekilde hiçbir gelirleri olmayan veya mevcut gelirleriyle geçimlerini sağlamakta güçlük çeken kişilerin asgari geçim düzeyi ile sınırlı  olmak üzere geçimlerinin sağlanması amacıyla kamu kurum ve kuruluşları tarafından muhtaçlık durumuna ve süresine göre ödenen ikamet şartına bağlı nakdi yardımları
İfade etmektedir.

Aylığa hak kazanılmasına engel teşkil eden her iki ödeneğin ortak özelliği, ikamete dayalı olmasıdır. Diğer bir ifade ile, ilgilinin ikametini Türkiye’ye nakletmesi ile kesilen ödenekler, 3201 sayılı Yasa kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, ikamet şartına bağlı olmayan bu nitelikteki sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği alanlara diğer şartlarla aylık bağlanabilmektedir.

27- Borçlanılan Sürelere Göre Aylığa Hak Kazananlara Hangi Belgelerin İbrazı Halinde Aylık Bağlanır?

Borçlanılan yurtdışı sürelerine göre;
• Malullük, yaşlılık ve emekli aylığı bağlanabilmesi için;
– “Tahsis Talep Beyan ve Taahhüt Belgesi”
– “3201 sayılı Yasa’ya Göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi”
– Yurtdışında çalıştıkları işyerinden ayrıldığını gösterir belge
– Varsa ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneğinin sona erdiğini veya almadığını gösterir belge
ibraz edilmesi zorunludur.

• Ölüm aylığı bağlanabilmesi için;
– “Tahsis Talep, Beyan ve Taahhüt Belgesi”
– Aylık bağlanacak olan hak sahibinin durumuna uygun olan belgelerin (öğrenci belgesi, kazanç belgesi, sağlık kurulu raporu, vb.)
İbraz edilmesi zorunludur.

Tahsis Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi ile 3201 sayılı Yasaya göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi örnekleri www.sgk.gov.tr internet adresinde bulunan “Yurtdışı/Form ve Dilekçeler” bölümünden indirilebilir.

28- Yurtdışı Borçlanma Yoluyla Bağlanan Aylıklar Hangi Hallerde Kesilir?

Yurtdışında sigortalılık veya ev kadını olarak geçen sürelerini borçlanarak malullük, yaşlılık ve emekli aylığına hak kazananların bu aylıkları;
– Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış olup olmadığına bakılmaksızın, herhangi bir ülkede çalışmaya, ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği almaya başladıkları
tarihten itibaren kesilir.

29- Aylık Talep Tarihinde ve Aylık Alma Sürelerinde Türk Vatandaşı Olma Şartı Var Mıdır?

08/05/2008 tarihinden sonra 3201 sayılı Yasa’dan yararlanmak suretiyle aylık bağlanması için yapılacak başvuru tarihi itibariyle veya aylık alma süresince Türk vatandaşı olma şartı aranmamaktadır.
Türk vatandaşlığını kaybettiklerinden dolayı eski Yönetmelik hükümlerine göre aylıkları bağlanmayan veya aylığı bağlandıktan sonra Türk vatandaşlığını kaybetmesi nedeniyle aylıkları durdurulan veya kesilenlerin 08/05/2008 tarihinden sonra yaptıkları veya yapacakları tahsis başvurularına göre aylıkları, yazılı başvurularını izleyen aybaşından itibaren bağlanır.

30- Yurtdışında Çalışılan Süreleri Borçlanarak Aylık Bağlanması Halinde, Türkiye’de Yaşayacağını Beyan Etmesine Rağmen Yurtdışına Çıkanlar Bu Durumlarını Kuruma Nasıl Bildirecekler?

Borçlandıkları süreler dikkate alınarak malullük, yaşlılık ve emekli aylığı bağlananlardan altı aydan daha uzun süre yurtdışında bulunmuş olanlar, yurtdışında çalışıp çalışmadıklarını, ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını gösterir belgeleri “3201 sayılı Yasaya Göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi” ile birlikte söz konusu altı aylık sürenin dolduğu tarihten sonra üç ay içinde Kuruma vermek zorundadırlar.

Altı aydan daha uzun süre yurtdışında bulundukları halde, yukarıda belirtilen belgeleri süre içinde Kuruma vermediği tespit edilenlerin aylıkları, bildirim yapılmaksızın söz konusu belgelerin intikaline kadar durdurulur.

Bu şekilde aylıkları durdurulanların Kuruma ibraz edecekleri belgelerden veya Kurumca yapılacak olan araştırma sonucunda, yurtdışında;

– Çalışmadıkları, ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği almadıkları tespit edilenlerin aylıkları, durdurulduğu tarihten geçerli olmak üzere ödenir.

– Çalıştıkları, ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği aldıkları tespit edilenlerin aylıkları çalışmaya başladıkları tarihten geçerli olmak üzere kesilir, yersiz yapıldığı tespit edilen ödemeler, 5510 sayılı Yasa’nın 96ncı maddesi hükümlerine göre geri alınır.

31- Borçlanılan Yurtdışı Süreleri Dikkate Alınarak Malullük, Yaşlılık Ve Emekli Aylığı Bağlananlar Hakkında Kurumca Yürütülecek Olan Yoklama İşlemleri Hangileridir?

Borçlandıkları Süreler Dikkate Alınarak Malullük, Yaşlılık Ve Emekli Aylığı Bağlananların Aylık Alma şartlarının devam edip etmediği hususu, Kurumca, gerekli görülen zaman ve hallerde araştırılabilir.

Kurum, Yasaya göre malullük, yaşlılık ve emekli aylığı bağlananların altı aydan daha uzun süre ile yurt dışında bulunup bulunmadıklarını, her yıl (kimi zaman daha sık aralıklarla) Emniyet Genel Müdürlüğü’nden alınacak kayıtlarla tespit eder. Söz konusu uygulamanın kapsamı, şekli ve diğer usul ve esasları Kurum ile Emniyet Genel Müdürlüğü arasında yapılan protokolle belirlenir.

32-Yoklama Belgeleri Nasıl Temin Edilir?

Avustralya’daki çalışma/ikamet sürelerini borçlanarak Türkiye’den aylık aldığı halde yıl içinde Avustralya’da 6 aydan fazla kalanlar, Avustralya’da çalışmadıklarını ve ikamete bağlı herhangi bir sosyal    güvenlik ödemesi almadıklarını gösteren belgeleri Centrelink’ten temin ederek Başkonsolosluklardan veya Ataşeliğimizden tasdik ettirecek ve Türkiye’deki Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına elden (yada posta ile) vereceklerdir.

33- Kesilen Aylıklar Hangi Durumda Yeniden Bağlanır?

Aylığı kesilenlerden yurtiçinde veya yurtdışında çalışması sona erenlerin veya yurtdışında ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği alanlardan bu ödenek ve yardımları sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini takip eden ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.

Aylıkları tekrar ödenmeye başlananların, yurtdışında çalışmış olmaları halinde, kesildiği tarihteki aylığı, ikinci fıkrada belritilen aylığın başlangıç tarihine kadar ilgili sosyal güvenlik kanunlarındaki artış hükümlerine göre yükseltilerek yeniden bağlanır.
Aylığın kesildiği tarihten sonra yurtdışında geçen sigortalılık sürelerinin yeniden aylık bağlanmasında değerlendirilmesi, bu sürelerin 3201 sayılı Yasaya göre borçlanılmasına bağlıdır.

34- Askerlik Hizmetinin Sosyal Güvenlik Bakımından Değerlendirilmesi İçin Borçlanma Nasıl Yapılır?

Askerlik hizmeti yedek subay olarak yapılmışsa yedek subay okulunda geçen süre, er olarak yapılmışsa askerlik süresinin tamamı veya bir bölümü borçlanılabilir.
Askerlik borçlanması bedeli prime esas asgari günlük kazancın % 32’sinin borçlanılacak gün sayısı ile çarpımı sonucu hesaplanacak miktarıdır.

Askerlik borçlanmasının tamamı veya bir kısmı sigortalının veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları halinde ve talep tarihindeki prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak tutarın tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılır. Altı ay içinde primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmaz.

Askerlik için borçlandırılan sürenin karşılığı gün sayısı sigortalının prim ödeme gün sayısına eklenir. Bu sürenin sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreleri kapsaması halinde sigortalılık başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Askerlik borçlanması emeklilik aşamasında yapılabilir.

35- Askerlik Borçlanması Yaparak Türkiye’de Sigorta Başlangıcı Yapılabilir mi?

Türkiye’de hiç sigortası bulunmayanlar için askerlik borçlanması Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak sayılmaz. Ödenmiş prim günlerindeki eksik günü tamamlamada kullanılır, askerlik süresi borçlanılan gün sayısı kadar sigortalılık süresini arttırır.

36- Türkiye’den Emeklilik Koşulları nelerdir?

Bir sigortalının emekli aylığı talebinde bulunabilmesi için;
sigortalılık/hizmet süresi, prim ödeme süresi ve yaş koşullarını aynı anda yerine getirmesi gerekir.

a) Sigortalılık Süresi

Sigortalılık Süresi; kadınlar için 20, erkekler için 25 yıldır.

Sigortalılık süresinin hesabında sigortalılığın başlangıç tarihi esas alınır.

Sigortalılığın Başlangıcı:

Türkiye’de çalıştırılanlar işe alınmalarıyla birlikte sigortalı olurlar. Dolayısıyla çalıştırılanların sigorta başlangıç tarihi işe başlama tarihidir.

Yurtdışındaki sürelerini borçlanmak suretiyle sigortalı olanların sigortalılık başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri  tarihten, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülerek bulunan tarihtir.

b) Prim Ödeme Süresi
Türkiye’de sigortalı olanlar çalıştıkları her ay için prim öderler. Prim ödeme süresi, sigortaya giriş tarihine göre değişmektedir.

c) Yaş
Emekli olmak için tamamlanması gereken yaş, sigorta başlangıç tarihine göre değişiklik göstermektedir.
Aşağıdaki tablolarda SSK , BAĞ-KUR ve Emekli Sandığı’na tabi olarak erkek ve kadınlar için ayrı ayrı emeklilik için gerekli olan sigortalılık süresi, yaş ve prim ödeme süresi verilmektedir.

 

ÖNEMLİ UYARI: Bu makale, Av. Metin Polat tarafından www.metinpolat.av.tr için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder. Aykırı hareket edenler hakkında işlem başlatılır. Devamı...