Velayet Hakkında Önemli Bilgiler
Ana Ve Baba Evli İse
Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velayeti altındadır. Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanırlar. Yasal sebep olmaksızın ana ve babadan velayet alınamaz. Hakim, vasi atanmasına gerek görmezse, kısıtlanan ergin çocuklar da ana ve babanın velayeti altında kalırlar (md. 335).
Evlilik hukuken devam ettiği halde eşler fiilen ayrı yaşıyor olabilirler. Veya hakim ayrılığa karar vermiş (md. 170) bulunabilir. Bu gibi durumlarda Aile Mahkemesi hakimi velayeti eşlerden birine verebilir (md. 336).
Ana ve babadan birinin ölümü halinde velayet sağ kalan eşe, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılana, aittir. Velayete ilişkin kurallar kamu düzeniyle ilgili olduğu için boşanmaya karar verecek olan hakimin bu konuda eşlerin bir istemi olmasa dahi velayet hususunu mutlaka düzenlemesi gerekir. Ana ve babanın her ikisinin de velayeti istememesi veya onlara velayetin bırakılmasının sakıncalı olduğu durumlarda çocuğa vasi atanması yoluna gidilebileceği ya da diğer koruyucu önlemlerin alınabileceği unutulmamalıdır.
Ana Ve Baba Evli Değilse
Kural olarak, ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir, (md. 337)
Ananın küçük, kısıtlı veya ölmüş olması ya da velayetin kendisinden alınmış bulunması halinde hakim çocuğun menfaatine göre velayeti babaya verebileceği gibi vasi de atayabilir.
Velayetin Kapsamı
Çocuğun bakımı ve eğitimi konusunda onun menfaatine uygun kararları alıp uygulama görevi ana ve babaya aittir. Ana ve baba, çocuğun olgunluğu ölçüsünde çocuğa hayatını düzenleme olanağı tanırlar. Önemli konularda onun düşüncesini de dikkate alırlar, (md. 339)
Çocuğun adını ana ve baba birlikte koyar. Onun dini eğitimi, bedensel, zihinsel, ruhsal gelişimini sağlama ve korumada birlikte söz sahibi olurlar. Görüldüğü gibi ana ve baba velayet hakkını kullanırken eşit söz hakkına sahiptirler. Aralarında anlaşmazlık bulunması halinde birinin oyu diğerine üstün tutulmayacak, bu yönde ortaya çıkan uyuşmazlığı Aile Mahkemesi hakimi çocuğun yararlarını gözönünde bulundurarak çözecektir.
Eşler sadece ortak çocuklarına karşı değil, ergin olmayan üvey çocuklarına da özen ve ilgi göstermekle yükümlüdürler. Kendi çocuğu üzerinde velayeti kullanan eşe, diğer eş yardımcı olmak, durum ve koşullara göre çocuğun ihtiyaçları için onu temsil etmek görevi vardır, (md. 338)