Türk Mahkemelerinde Yabancılık Unsuru Tanıyan Boşanma Davalarının Görülmesi
Görev Ve Yetki
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine, Dair Kanunun 4. maddesine göre görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.
Ülke içi yetki kuralları bir davanın hangi yerdeki mahkemede açılabileceğini düzenler.
Uluslararası Yetki ise yabancı unsurlu bir davada örneğin bir Türk vatandaşının yabancı bir devlet vatandaşı olan eşi aleyhine Türkiye’de dava açmak istemesi halinde; Türk mahkemesinin bu dava için yetkili olup olmadığını ifade eder.
Yabancı unsur taşıyan özel hukuka ilişkin bir davada yetkili mahkeme belirlenirken:
- Türk Mahkemesinin o davaya bakmaya yetkisinin bulunup bulunmadığı,
- Yetkili ise Türkiye’de hangi yerdeki mahkemede davanın açılabileceği saptanacaktır.
Boşanma ve ayrılık davası gibi davalar Türklerin kişi hallerine ilişkin olduklarından bu davalara bakmaya Türk Mahkemeleri de yetkilidir.
Yerleşim yeri yabancı bir ülkede bulunan Türk vatandaşı boşanma davasının bulunduğu ülkede açabileceği gibi, Türkiye’de de açabilir.
Yerleşim yeri (İkamet) Türkiye’de olduğu halde çalışma, eğitim v. b. nedenlerle yabancı ülkede bulunan Türk vatandaşı da Türk Mahkemesinde boşanma davası açabilecektir.
Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayan Türk vatandaşı boşanma veya ayrılık davasını Türkiye’de yer itibariyle bu davalarda yetkili bulunan Aile Mahkemesinde açabilir. Boşanma ve ayrılık davalarında Türkiye’de yetkili mahkeme; eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. (T.M.K. md.168)
Eşlerin yerleşim yerleri yabancı ülkede bulunuyor ve son defa altı aydan beri Türkiye dışında yaşıyorlarsa ilgilinin sakin olduğu yerde, Türkiye’de sakin değilse (oturmuyorsa) Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, o da bulunmadığı takdirde Ankara, İstanbul veya İzmir Mahkemelerinden birinde görülecektir. (M. Ö. H. U. K. md. 28)
Uygulanacak Hukuk
Boşanma ve ayrılık sebepleri ve hükümleri eşlerin müşterek milli hukukuna tabidir. Eşler ayrı vatandaşlıkta iseler müşterek ikametgah hukuku, bulunmadığı takdirde müşterek mutad meskenleri hukuku, bunun da bulunmaması halinde Türk hukuku uygulanır.
Geçici tedbir niteliğinde olmayan boşanma ve ayrılıkla ilgili nafaka talepleri, boşanma ve ayrılık hakkında yetkili olan hukuka tabidir. (M. Ö. H. U. K. md. 13)