İlam ve İlam Niteliğindeki Belgeler Hangileridir?
Alacaklının ilâmlı icra takibine başvurabilmesi için, adından da anlaşılacağı üzere elinde bir mahkeme ilâmının bulunması gerekir. Hukuk mahkemelerinin eda hükümleri ilâmlı icranın konusu olup, tespit ve inşaî hükümler ilâmlı icra konusu yapılamaz. Hukuk mahkemeleri dışında, ceza mahkemeleri hükümlerinin yargılama giderleri kısımları (CMK m. 324), idarî yargıda tam yargı davalarındaki ilâmlar (İYUK m. 28, AYİMK m. 63), Sayıştay ilâmları (Sayıştay K. m. 64), tenfiz kararı verilmiş yabancı mahkeme ve hakem kararları da (MÖHUK m. 41, 44) bu kapsamdadır.
Kanun, ilâm yanında, ispat kuvveti bakımından ilâma yakın bazı belgelere dayanarak da ilâmlı icra takibi yapılmasını kabul etmiştir. Bu tür belgeler, ilâm olmamakla birlikte, ilâm niteliğinde belge olarak kabul edilmiştir. Bir belgenin ilâm niteliğinde olup olmadığı ancak kanun tarafından belirlenebilir. Bu belgeler şunlardır (İİK m. 38):
• Mahkeme huzurunda yapılan sulhler (HMK m. 313-315),
• Mahkeme huzurunda yapılan kabuller ve icraî nitelikteki feragatler (HMK m. 307 vd.),
• Kayıtsız şartsız para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri,
• İstinaf ve temyiz kefaletnameleri (İİK m. 33, 36; HMK m. 350, m. 367),
• İcra dairesindeki kefaletnameler.
Özel kanunlarına göre ilâm niteliğinde sayılan belgeler. Örneğin, baroların para cezaları veya giderlerin ödenmesi hakkındaki kararları (AvK m. 162, 64, 86), Noterler Birliği Disiplin Kurulunun para cezasına veya giderlere ilişkin kararları (NK m. 145/II, III; m. 117/I; m. 20/V). Ayrıca özellikle bazı meslek kuruluşlarının tahsil edecekleri ücretlerle, bazı idarî kararlar ve kanunlarda ayrıca bir mahkeme hükmüne gerek olmadan tahsil olunacağı öngörülmüş olan alacaklar (İİK m. 15/I, 24/IV, 25/II, 30/II, 40/II, 94/V, 118/II, 133/II gibi).