Edim nedir? Edim çeşitleri nelerdir?

Çekten Cayma Talep Dilekçesi

Edim nedir? Edim çeşitleri nelerdir?

EDİM

Borçlunun yerine getirmekle yükümlü olduğu davranıştır.

Edim Çeşitleri

a) Davranış Biçimi Açısından Olumlu (Müspet)- Olumsuz (Menfi) Edimler

Borçlunun yükümlü olduğu davranış bir şey verme veya yapma ise olumlu edim söz konusudur. Olumlu edim, borçlunun bedeni veya fikri gücü ile yerine getirilecekse şahsi borç, malvarlığından yerine getirilecekse maddi borçtan bahsedilir. Çoğu zaman edin hem şahsi hem de maddi nitelik taşır.

Borçlunun yükümlü olduğu davranış bir şey yapmama ise olumsuz edim söz konusudur. Olumsuz edim kaçınma tarzında ise kaçınma borcundan (Örn; rekabet etmeme, belirli saatte piyano çalmama), katlanma tarzında ise katlanma borcundan (Örn; arazisinden bir şahsın geçmesine engel olmama)  söz edilir.

Bazen olumlu ve olumsuz edimler bir arada bulunur. Örn; kira ilişkisinde kiralayan, kira konusu malı kiracıya teslim, kullanmasına katlanma ve elverişli halde bulundurma borcu altındadır.  

b) Edimin Belirlenmesi Açısından Türüyle (Neviyle) Belirlenen Edimler-Seçimle Belirlenen Edimler

Tür (Nevi) Borcu – Parça Borcu Ayrımı: Verme borcunun konusu olan edim özel niteliklerine göre yeter derecede belirlenmiş bir şey ise parça borcu; borcun konusu ferden değil de sadece türü belirtilmek suretiyle miktar olarak belirlenmiş ise tür borcundan söz edilir. Örn; kolumdaki saat, sergideki falanca tablo parça borcu, bir kilo portakal, on ton pamuk nevi borcudur. Sınırlı tür borcu örn; 10 ton buğdayın 2 tonunu teslim borcu. Parça borcunda ifa imkansızlığı olabilirken nevi borcu kural olarak imkansızlığa uğramaz.

Farklı Görüş: Para borcu bazı yazarlara göre tür borcunun özel bir türüdür. Bazılarına göre parça ve tür borcu dışında üçüncü tip bir borç türüdür.

– Seçimlik Borçlar- Borcun konusunu birden çok edim teşkil edip de bunlardan yalnız seçilecek birisi veya birkaçı ifa edilecek ise seçimlik borç söz konusu olur.

Şayet borcun konusu bir edim olup da bunun erine başka bir edimin ikamesi imkanı tanınmış ise seçimlik borç değil, edimi değiştirme yetkisi (yedek edimi seçme yetkisi) söz konusu olur. Bu yetki, bir edimin asıl edim olması bakımından seçimlik borçlardan ayrılır.

c) İfa Süresi Bakımından: Ani-Sürekli-Aralıklı veya Dönemli Edimler

-Ani Edimler: Borcun ifası sırasında alacaklının ifaya olan çıkarının zaman birimiyle ölçülemeyecek bir an içinde gerçekleştiği durumlarda ani edim söz konusudur. Örn; terzinin elbiseyi dikip teslim etme borcu, müteahhidin inşaatı tamamlayıp teslim etme borcu…vs. Önemli olan borçlunun ediminin ani veya sürekli olması değil, alacaklının ifaya olan çıkarının zaman birimiyle ölçülemeyecek bir an içinde gerçekleşmesidir. Asli edimleri ani edim olan borç ilişkileri de ani ifalı borç ilişkisi olarak anılır.

– Sürekli Edimler: Borçlunun borcunu zaman içinde devamlı ve aralıksız yani sürekli bir davranışla ifa edebildiği hallerde sürekli edim söz konusudur. Bir borç ilişkisinde adli borçlardan en az biri sürekli edimi gerektiriyorsa, o borç ilişkisine sürekli borç ilişkisi adı verilir. Örn; kira akdi, hizmet akdi…vs.

– Aralıklı ve Dönemli Edimler: Borçlunun zaman içinde düzenli olan veya olmayan aralıklarla borcunu ifa etmesi gereken hallerde söz konusudur. Örn; kira bedeli ödeme borcu. İfa aralıkları düzenli ise dönemli, periyodik edim söz konusudur.

Ard arda teslimli sözleşmelerde borç ilişkisinin sürekli olup olmadığını amaca bakarak belirlemek gerekir. Amaç, alacaklının toplam edim miktarını elde etmesi ise fakat borçluya kolaylık olsun diye dönemlik ödemeler kararlaştırılmış ise ani edimli borç ilişkisi; alacalının bir zaman dilimi boyunca ihtiyacının sürekli karşılanması ise sürekli borç ilişkisi vardır.

Edim Yükümü İçermeyen Borçlar (Özen Borcu ve Davranış Borçları)

Bunlarda herhangi bir edimi yerine getirmek söz konusu olmadığı için temerrüt, imkansızlık…vs. de olmaz.

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Call Now Button
WhatsApp chat