Adi Malullük Aylığı Nedir? Nasıl Alınır?
İŞTİRAKÇİLERİN MALULEN EMEKLİLİĞİ
İştirakçilerin malulen emekliliğini 2 kategoride değerlendirmemiz gerekmektedir. Bunlar,
Kat’i Sağlık Kurulu Raporları Üzerine
İştirakçilerin aldıkları kat’i sağlık kurulu raporları üzerine adi maluliyet hakkını kazanmaları hususu, 5434 sayılı Kanunun 44 ve 53. Maddeleriyle birbirinden farklı iki hal için ayrı ayrı düzenlenmiştir.
Madde 44:
Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hâsıl olan arızalar veya duçar oldukları tedavisi imkânsız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere (Malul) denir ve haklarında bu Kanunun malullüğe ait hükümleri uygulanır.
Şu kadar ki, bunlar yazı ile istedikleri takdirde haklarında bu Kanun hükümleri uygulanmaksızın malullüklerinin mani olmadığı başka vazife ve sınıflara nakil suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar. Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını istemek hakları mahfuzdur. Ancak, kurumlarmda başka vazife ve sınıflara nakli mümkün olanlardan özel kanun larına göre yükümlülük süresine tabi olanlar, bu yükümlülüklerini tamamlamadıkça veya maluliyetlerinin yeni vazifelerine mani olduğuna dair 50’nci madde uyarınca yeniden rapor almadıkça bu haklarını kullanamazlar.
44. Maddeye göre maluliyet, tam iş göremezlik hali değil, iştirakçilerin halen bulundukları görevlerini yapamayacakları anlamındadır.
Adi malullük aylığı bağlanabilmesi için kanunun öngördüğü hizmet süresi; 53. Maddedeki istisna dışında 10 yıldır.
Madde 53:
“Asgari 5 sene emekliliğe esas bir hizmette bulunmak şartıyla tedavisi gayrimümkün bir maluliyete duçar olup herhangi bir şekilde kazanç ve başkasının yardımı olmaksızın idame-i hayat imkânı kalmayan adi malullere; (mezkûr Kanunun 48 inci maddesinde yazılı hususlar nazarı dikkate alınmak suretiyle) 15 sene fiili hizmeti bulunan maluller gibi maaş tahsis olunur. Ancak, bu maaşlar dul ve yetimlere intikal etmez.” hükmüne amir olup, buradaki maluliyet 44. Maddede- kinden daha ağır bir maluliyet ve tam iş göremezlik halidir. Bu maddede; tedavisi mümkün olmayan bir maluliyet ve bu maluliyet sebebiyle herhangi bir şekilde kazanç ve başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettirememe hali söz konusudur.
53’üncü maddenin bu fıkrası iştirakçiler hakkında uygulanıp, açıkta bulunanlar için uygulanmayacaktır.
Maluliyeti 53 üncü madde kapsamına giren ve en az 5 yıl fiili hizmet süresi bulunan iştirakçilere 15 yıl üzerinden adi malullük aylığı bağlanacak, emeklilik ikramiyesi ise mevcut hizmetleri üzerinden tahakkuk ettirilecektir.
Maddenin son bendinde “Bu maaşlar dul ve yetimlere intikal etmez.” denilmekte ise de; 5510 sayılı Kanun’un geçici 4’üncü Maddesinin l’inci Fıkrasına istinaden aynı kanunun 32’nci Maddesi Ölüm Aylığı başlığı altındaki fıkrası gereğince bu aylıklar dul ve yetimlere de intikal etmektedir.
Sıhhi İzin Müddetinin Doldurulması Sebebiyle
Madde 47: Vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan, hastalıkları kanunlarında tayin edilen müddetlerden fazla devam edenler, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre “Adi Malul” veya “Vazife malulü” sayılırlar.
Kanunlarında yazılı müddetlerden evvel geçen hastalıkların en çok bir yıl içinde nüksetmeleri halinde maluliyet eski ve yeni hastalık müddetleri toplamına göre uygulanır.
Tedavisi imkânsız olduğu raporla belirlenen hastalıklara uğrayanlar hastalıklarının mahiyet ve doğuş sebeplerine göre, sıhhi izin müddetlerinin bitmesi beklenmeksizin rapor tarihinden itibaren “Adi malul” veya “Vazife malulü” sayılırlar.
Hükmünü amirdir.
Malulen Emekli Aylısı Başlanan İştirakçilerin Aylık Başlangıç Tarihi: Hizmet aylıklarının kesildiği tarihi takip eden aybaşıdır.
Hizmet süresi 10 yılın altında bulunan iştirakçilere 82. Madde uyarınca toptan ödeme yapılacaktır.
Açıktakilerin Malulen Emekliliği
Madde 54:
88 inci madde gereğince emekli kesenekleri geri verilmemiş olanlardan 61 yaşını doldurmadan evvel adi malul durumuna girenlere 53 üncü madde esaslarına göre adi malullük aylığı bağlanır. Hükmünü amir olup,
Buna göre;
87’nci Maddenin a, b, c, d, e, g, h, i, j ve m fıkralarında belirtilen sebeplerle emeklilik hakkı tanınan vazifelerden ayrılıp da fiili hizmet müddetleri 10 yıl ve daha fazla olduğu için kesenek iadesi yapılmaya rak hizmetleri mahfuz tutulanların, malul duruma girmeleri halinde, alacakları sağlık kurulu raporlarının TC emekli sandığı kurulunca incelenerek onaylanması şartıyla, kendilerine malüllük aylığı bağlanabilecektir.