Kamu davasının mecburiliği sistemi

Ceza muhakemesi, suç  işlenip  işlenmediğini araştırmak,  işlenmiş ise  kanunî  neticeleri  tayin  etmek,  bu  arada  suçluları  cezalandırmak üzere kamu düzenini korumak  için yapılır. Bu nedenle, kamu davasının mecburiliği  ilkesi  kabul  edilmiştir:  soruşturma  sonunda  toplanan deliller, suçun  işlendiği hususunda yeterli  şüphe oluşturuyorsa, Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemesi mecburidir (CMK 170/2).

Kovuşturmanın kamu yararına olması, bazı hallerde kovuşturmanın şarta bağlı  tutulmasına da engel değildir. Örneğin şikayet şartının kabul  edilmiş  olması,  kovuşturmanın  kamu  yararına  yapılmadığı  anlamına gelmez. Şikayet suçtan zarar görenlerin zararını artırmamaktaki  toplumsal  fayda  ile  kabul  edilmiştir.  Şikayet  şartı  gerçekleşince, kovuşturma yine kamu yararına açılacaktır.

Kamu davasının takdiriliği sistemi

Bazı  hallerde  yeterli  şüphe  bulunmasına  rağmen,  kamu  davası açılması ve  işin aleni duruşmada  tartışılması  suçtan doğmuş olan kamu zararından daha büyük zararlar doğmasına neden olabilir. Bu gibi hallerde kamu davası açmama konusunda Cumhuriyet savcısına takdir yetkisi tanınabilir.

Kamu davasının mecburiliği  ilkesinin, yasa  ile düzenlenen  sınırlamaları  (CMK 171) ve  şikayet veya  izne bağlı  suçlarda olduğu gibi istisnaları  vardır.  Örneğin,  kamu  davasının  açılmasının  ertelenmesi, cezanın  ortadan  kaldırılmasını  gerektiren  şahsi  sebep  olarak  etkin pişmanlık  hükümlerinin  uygulanmasını  gerektiren  koşulların  ya  da şahsi cezasızlık sebebi olarak öngörülmüştür (CMK 171/1). Diğer bir istisna  grubu  ise,  kamu  davasının  açılmasının  ertelenmesi  (CMK 171/2 vd.) kurumudur.

“Uzlaşma”  (CMK 253), “kamu davasının açılmasının ertelenmesi”  (CMK  171/2, ÇKK  19)  ve  “hükmün  açıklanmasının  geri  bırakılması” (CMK 231, ÇKK 23) kurumları ile bu ilkeye istisnalar getirmiştir.

Kanun  iki  yönlü  bir  takdir  yetkisi  öngörmektedir:  önce  CMK 171/1  ile  “takdirilik  sistemi”  kabul  edilmiş,  daha  sonra  ise,  CMK “2006-5560” 171/2  ile  ise  “kamu davasının  açılmasının  ertelenmesi” sistemi getirilmiştir.

CategoryMakale
Yorum Yazın:

*

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Call Now Button
WhatsApp chat