Hapis Cezasının Ertelenmesi Nedir? Hapis Cezası Nasıl Ertelenir?

HAPİS CEZASININ ERTELENMESİ

Türk Ceza Kanununun 51. maddesi erteleme kurumu açısından çok önemli değişiklikler getirmiştir.
Yeni düzenlemede erteleme sadece hapis cezası bakımından öngörülmüştür. Eğer sanık hakkında TCK’nın 50. maddesi uygulanmak suretiyle hapis cezası seçenek yaptırımlardan birine çevrilmiş ise bu seçenek yaptırımın 50. madde uygulanarak ertelenmesine imkan bulunmamaktadır. Gerek hapis cezası ile birlikte de gerekse de yalnız olarak adli para cezasına mahkumiyet durumunda, adli para cezasının ertelenmesi mümkün değildir.

Yeni Ceza Kanunu ertelemeyi; kişinin kendisini, önceki durumunu, neden olduğu haksızlığın giderilmesi, muhakeme sırasındaki durumu bakımından çeşitli şartlara bağlamıştır. Bu şartların bir bütün olarak varlığı halinde; belirtilen müddete kendisine uygun seçenek yaptırımlara hükmetmesi için hakime takdir yetkisi verilmiştir. Söz konusu süre zarfında kişinin yükümlülüklere uyması ve kasıtlı bir suç işlememesi halinde ceza infaz edilmiş sayılacaktır. Getirilen bu yenilikler kanunda gayet açık bir şekilde aşağıdaki gibi düzenlenmiştir.

A- Mahkum Olunan Suça İlişkin Koşullar :

İşlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkum edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımında üç yıldır. (m.51/1)

B- Suç İşleyen Kişiye İlişkin Koşullar :

* Daha Önce kasıtlı bir suçtan dolayı üç aydan fazla hapis cezasına mahkum edilmemiş olması, (m.51/1-a)
* Suçu işledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği pişmanlık dolayısıyla tekrar suç işlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluşması, gerekir.(m.51/1-b)
* Cezanın ertelenmesi mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi koşuluna bağlı tutulabilir. Bu durumda, koşul gerçekleşinceye kadar cezanın infaz kurumunda çektirilmesine devam edilir. Koşulun yerine getirilmesi halinde, hakim kararıyla hükümlü infaz kurumundan derhal salıverilir.(m.51/2)
* Cezası ertelenen hükümlü hakkında, bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere, bir denetim süresi belirlenir. Bu sürenin alt sınırı, mahkum olunan ceza süresinden az olamaz.(m.51/3)

C- Denetim Altında Bulundurma :

Erteleme kurumu bakımından getirilen yeniliklerden biri de cezası ertelenen hükümlünün hakim tarafından belirlenecek bir süre ile denetime ve bu süre içinde denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulması ve bu tedbirin daha etkin bir şekilde uygulanabilmesini sağlamaya yönelik yeni düzenlemelere yer verilmiş olmasıdır. Denetimli serbestliğin esas amacı, hükümlüde uygun sosyal davranış biçimlerinin yerleştirilmesidir.
51. maddenin 3. fıkrası hükmüne göre hakim tarafından cezası ertelenen hükümlü hakkında 1 yıldan az, 3 yıldan fazla olmamak üzere, bir denetim süresi belirlenir. Önemle vurgulamak gerekir ki, denetim altında bulundurma hakimin takdirine bağlı değildir. Denetim altında bulundurmak hususunda mutlaka karar verilecektir. Hakimin takdirinde olan, yalnızca denetim süresinin ne kadar olacağı ve denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirtilmeden veya uzman kişi görevlendirmeden geçirilmesi hususlarıdır.

a) Denetim süresi içinde;

* Bir meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün, bu amaçla bir eğitim programına devam etmesine, (m.51/4-a)
* Bir meslek veya sanat sahibi hükümlünün, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, (51/4-b)
* Onsekiz yaşından küçük olan hükümlülerin, bir meslek veya sanat edinmelerini sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesine, (m.51/4-c) Mahkemece karar verilebilir.
Cezanın ertelenmesi kurumunda, cezasının ertelenmesine karar verilecek hükümlü hakkında, yükümlülük belirlenirken; hükümlünün, kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna uygun bir seçenek yaptırımına hükmedilmesi gerekir.
Bu ve diğer seçenek yaptırımlarına karar verilirken hükümlünün yaşadığı yerin söz konusu yaptırımların infazı için yeterli alt yapı ve istihdamı karşılayabilecek kapasitede olup olmadığı da göz önünde bulundurulmalıdır.

b) Denetim Görevlisi :

*51. maddenin 5. fıkrası ile denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kişi görevlendirilebilinecektir.
Denetim görevlisinin görevlendirilmesi zorunlu değildir. Bu husus hakimin takdirine bırakılmıştır. Denetim görevlisi, kötü alışkanlıklardan kurtulması ve sorumluluk bilinciyle iyi bir hayat sürmesini temin hususunda hükümlüye öğütte bulunur; eğitim gördüğü kurum yetkilileri veya nezdinde çalıştığı kişilerle görüşerek, istişarelerde bulunur; hükümlünün davranışları, sosyal uyumu ve sorumluluk bilincindeki gelişme hakkında üçer aylık sürelerle rapor düzenleyerek hâkime verir.(m.51/5)
*Mahkeme, hükümlünün kişiliğini ve sosyal durumunu göz önünde bulundurarak, denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlemeden veya uzman kişi görevlendirmeden geçirilmesine de karar verebilir. (m.51/6)

c- Denetim Süresinin Kanuni Koşullara Uygun Geçirilmesi :

51. maddenin 8. fıkrasına göre, denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak, diğer bir deyişle olaysız ve kanuni koşullara uygun geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılacaktır.

ÖNEMLİ UYARI: Bu makale, Av. Metin Polat tarafından www.metinpolat.av.tr için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder. Aykırı hareket edenler hakkında işlem başlatılır. Devamı...