TÜRK MEDENİ YASASI MADDE 724.- Yapının değeri açıkça arazinin değerinden fazlaysa, İyi niyetli taraf uygun bir bedel karşılığında yapının ve arazinin tamamım veya yeterli bir kısmının mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesini isteyebilir.

Açıklama

Başkasının arazi (arsası) üzerinde kendi malzemesiyle yapı yaptıran mal­zeme sahibi, yapının değeri açıkça arazinin (arsanın) değerinden fazla olduğu lespit olunursa iyi niyetli taraf uygun bir bedelle, yapının ve arazinin (arsanın) tamamının yahut yeterli bir kısmının mülkiyetinin malzeme sahibine verilmesini (devrini) talep edebilecektir. Göz önünde tutulacak husus, yapıyı yaptıranın kötü niyetli olmamasıdır. Yasa koyucu kötü niyetliyi korumamıştır. Yeni kabul edilen Türk Medeni Yasasının 723, 724, 725’inci maddeleri kaldırılan Medeni Yasanın 648, 649, 650’nci Maddelerinin tekrarı ve sadeleştirilmiş anlaşılır hale getirilmiş şeklidir.

Görevli Mahkeme

Dava değerine göre tayin edilir. Arsa ve inşaatın değeri 5.910 YTL’den fazla ise Asliye Hukuk; 5.910 YTL veya daha az ise, Sulh Hukuk Mahkemesi görevli mahkemedir.

Yetkili Mahkeme

Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi, yetkili mahkemedir.

Davacı

  1. (İnşaat sahibi davalı olduğu takdirde) arsa sahibi,
  2. (Arsa sahibi davalı olduğu takdirde) inşaat sahibi,
  3. (İnşaat ve arsa sahibi davalı olduğu takdirde) levazım sahibi.

Davalı

  1. İnşaat sahibi (arsa sahibinin davacı olduğu hallerde),
  2. Arsa sahibi (inşaat sahibinin davacı olduğu hallerde),
  3. İnşaat ve arsa sahibi (levazım sahibi davacı olduğu hallerde).
Dava Açma Koşulları
  1. Başkasının malzemesi ile kendi arsası üzerine bina yapan kimse, malzeme sahibinin iznini almamalı ve binanın yıkılması ağır bir zarara sebep olmamalı,
  2. Kendi malzemesi ile başkasının arsası üzerinde bina yapan kimse, arsa sahibinin iznini almamalı ve binanın yıkılması da ağır bir zarar doğurmamış olmalı,
  1. İnşa edilen binanın kıymeti, arsanın kıymetinden fazla olmalı, malzeme sahibi iyi niyetle binayı yapmış bulunmalı,
  2. Arsa sahibi binayı kötü niyetle yapmış ve bina yıkılmamış olmalıdır. (Not: Davanın açılma koşulu, doğacak sebebe göre değişir).
Göz Önünde Tutulacak Hususlar
  1. Başkasının malzemesi ile kendi arsası üzerine bina yapan kimse, mal­zeme sahibinin rızasını almamışsa, yıkılması ağır bir zarara sebep olmadığı tak­dirde, malzeme sahibi binanın yıktırılmasını talep edebilir. Bu takdirde, binanın yıktırılması masrafı arsa sahibine ait olacaktır. Hakim, yıktırılmanın fahiş bir zararı doğurup doğurmayacağını, taşınmaz başında keşif yapmak suretiyle bilir­kişiye tespit ettirecektir (TMY. 722).
  2. Kendi malzemesi ile başkasının arsası üzerine bina yapan kimse, arsa sahibinin iznini almamışsa, binanın yıkılması ağır bir zararı doğurmazsa, bu tak­dirde de arsa sahibi binanın yıktırılmasını isteyebilir. Yıktırılma masrafı, binayı kendi malzemesiyle yapan malzeme sahibine aittir. Yine, yıktırılmanın ağır bir zararı doğurup doğurmayacağı hususunda, hakim keşif yapacak ve bu durumu bilirkişiye tespit ettirecektir.
  1. Yapılan binanın değeri arsanın kıymetinden fazla ise, malzeme sahibi hüsnüniyetle binayı yapmışsa, arsa bedelini tazminat olarak arsa sahibine vermek suretiyle, arsa sahibi hakkında arsanın adına tescili davasını açabilir. Bu takdirde, mahkeme yine keşifle binanın kıymeti ile arsanın kıymetini bilirkişiye tespit etti­recektir. Arsanın değeri yapının (binanın) değerinden fazla olduğu takdirde, arsa (arazi) sahibi, malzeme sahibine yapının (binanın) bedelini ödemekle yükümlü olacaktır.
  2. Arazi (arsa) sahibi yapıyı (binayı) iyi niyetle yapmamış yani kötü niyetli ise, ve yapı (bina) yıkılamıyorsa, malzeme sahibinin zararını ödeyecektir. Eğer yapı (bina) malzeme sahibi tarafından kötü niyetle yapılmış ise ve yıkılamıyorsa, bu takdirde, arazi sahibi (arsa sahibi) malzeme için malzeme sahibine, malzeme değerinin en azını (asgarisini) verebilecektir. Bu hususlar mahkemece değerlen­dirilecek, keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılacak, ona göre karar verilecektir.
  3. Bu tür davalar her türlü delille ispatlanabilir.
  4. Malzemenin sökülüp kaldırılmasının mümkün olup olmadığı tespit olu­nacaktır.
  5. Tapu kayıtlan getirtilecek, taşınmaz başında keşif yapılacak, yapı, mal­zeme ve taşınmazların bedelleri ayrı ayrı bilirkişiler aracılığı ile tespit ve takdir
  6. Yapıyı yaptıran arazi (arsa) sahibinin iyi niyetli bulunup bulunmadığı araştırılacaktır.
  7. Kendi arazisindeki yapıda başkasının malzemesi kullanılmışsa, bu mal­zeme arazi (arsa)’nın bütünleyici parçası sayılacaktır.
  1. Başkasının arazisinde (arsasında) ki yapıda kendi malzemesini kullan­mışsa, bu malzeme de yine arazinin (arsanın) bütünleyici parçası olacaktır.
  2. Arazinin maliki, rızası olmadan yapılan yapıda kullanılan malzemenin sökülüp kaldırılmasını isteyebilecektir. Bu halde, kaldırma masrafı yapıyı yaptı­rana ait bulunacaktır.
  3. Yapının değeri açıkça arazinin (arsanın) değerinden fazla olduğu tak­dirde, iyi niyetli olan taraf tespit olunacak uygun bir bedel ödemek suretiyle ya­pının ve arazinin (arsanın) tamamının veya yapının yapıldığı yeterli kısmının mülkiyetinin, malzeme sahibine verilmesini isteyebilecektir. Mahkemece bu hu­sus değerlendirilip karara bağlanabilecektir.
  4. Mahkemece göz Önünde tutulacak en önemli husus, açılacak dava tü­lüne göre, inceleme yapılıp karar verilmesi olacaktır.
Dava Çeşitleri
  1. Başkasının malzemesi ile kendi arazisine yapı yapmaktan doğan davalar,
  2. Başkasının arazisindeki (arsasındaki) yapıda kendisinin malzemesini kullanmaktan doğan davalar,
  3. Başkasının arazisinde (arsasında) başkasının malzemesi kullanılarak ya­pılan yapılarla ilgili davalar,
  4. Yapıda kullanılan malzemenin sökülüp alınamaması nedeniyle açılacak davalar,
  5. Yapının değerinin, arazinin (arsanın) değerinden fazla olması nedeniyle açılacak davalar, olmak üzere değişik şekillerde davalar açılabilir.

ÖNEMLİ UYARI: Bu makale, Av. Metin Polat tarafından www.metinpolat.av.tr için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder. Aykırı hareket edenler hakkında işlem başlatılır. Devamı...